Bölüm anahatları

  • Bu dönemde yazılmış diğer kitaplar:

    7- Keşfu’l-Mahcûb (کشف المحجوب)

    Ebû Ya’kûb-i Sigizî’nin eseridir. Sigizî, İsmâiliye kelam âlimlerindendir. Eser, İsmâiliyye anlayışınca telif edilmiş bir kelam kitabıdır. Eser “makale” adı verilen yedi bölümden oluşmaktadır. Tercümeyi andıran bu eser, muhtemelen Arapçadan yapılmış bir tercümedir.

     8- Nûru’l-Ulûm (نور العلوم)

    Sufi Ebu’l-Hasan-i Harakanî’nin (hicrî 348-428) sözlerini içeren eser, son derece sade bir dile sahiptir. Hicrî 4. yüzyıl ile 5. yüzyıl başlarında hakim olan nesir dilini tam olarak yansıtır.

     9- El-Ebniye ani’l-hakayiki’l-edviye (الابنیة عن الحقایق الادویة)

    Dönemin  tabip ve bilginlerinden Ebu Mansur Muvaffak Herevî tarafından kaleme alınan bu eser, o zamanda kullanılan ilaçları tanıtmaktadır. Bu kitabın şimdiye dek iki kez basımı yapılmıştır.

     10- Cambridge Tefsiri (تفسیر کمبریج)

    Cambridge Üniversitesi kütüphanesinde muhafaza edildiği için bu adla anılan eser, eski bir tefsirin üçüncü cildinden ibarettir. Tefsirin müellifi bilinmemektedir. Bu tefsirin 5. yy  başlarında kaleme alındığı sanılmaktadır. Eserin dili akıcı ve sadedir. Farsça dinî kavram ve terimler açısından önemli bir belge niteliğindedir.

     11- Dânişnâme-i Alâî (دانشنامۀ علائی)

    İbn Sînâ’nın Farsça eserlerinin en önemlilerindendir. Hikmet-i Alâî diye de bilinen eser, müellifi tarafından mantık, ilâhiyyât, tabîiyyât, hey’et, musiki ve metafizik alanlarında kapsamlı bilgiler sunulmak üzere yazımına başlanmışsa da sadece mantık, ilahiyyât ve tabîiyyât konularıyla ilgili bölümleri yazılabilmiştir.

    Diğer bölümleri talebesi Ebu Ubeyd-i Cuzcânî tamamlamıştır.

    Eserde kullanılan kavram ve terimler Fars dili tarihi açısından son derece önemlidir.

    Bu eserin son zamanlarda Farsça metniyle bir arada Türkçe tercümesi de Türkiye Yazmalar Başkanlığınca yayımlanmıştır.

     12- Kıssa-i Hayy ibn Yakzan (قصۀ حی بن یقظان)

    İbn Sînâ’nın diğer Farsça eseridir. Felsefî sembolik hikâye türünde yazılmış önemli bir eserdir. Bu eserin aslının Arapça olduğu ve İbn Sînâ’nın öğrenci tarafından Farsçaya çevrildiği düşünülmektedir.

     13- Kısasu’l-Enbiyâ (قصص الانبیاء)

    Ebu İshâk b. İbrâhîm-i Nîşâbûrî’nin eseridir. Peygamber kıssalarını konu edinen bu kitapta bazı kısımlarda nesir dili daha eski, bazı kısımlarda da Arapça unsurlar daha fazladır. Bu bakımdan bu eserin sonradan bazı müdahalelere maruz kaldığı düşünülebilir.

     14- Tercüme ve Şerh-i et-Ta’arruf li-mezhebi’t-tasavvuf (ترجمه و شرح التعرف لمذهب التصوف)

    Ebu Bekr-i Kelâbâzî’nin (öl.h. 380) et-Ta’arruf li-mezhebi’t-tasavvuf adlı eserinin Farsçaya tercümesi ve şerhidir. Mütercim ve şarih Ebu İbrâhîm Mustemilî-yi Buhârî, dönemin önemli sufilerindendir.

    Tasavvuf terminolojisi alanında yazılmış teorik eserlerden olan et-Ta’arruf ve onun Farsça tercüme ve şerhi, tasavvuf tarihi ve tasavvufî kavramlar açısından birinci el kaynaklardandır.