Bölüm anahatları

  • Bin yılından kısa bir süre önce, Orta Dinyeper ve Yukarı Volga arasında kurulmuş olan Rus devletinin kaderi, uzun süre Avrupa'nınkinden ayrı kaldı. XIII. yüzyılın ortalarından XV. yüzyılın sonuna kadar Tatar boyunduruğu altında kalan Rus toplumu, Kilise'nin yönlendirmesiyle, zengin geleneklere sahip bir topluma dönüştü. Gogol’dan Çehov'a, XIX. yüzyıl Rus yazarları, toplumun yüzyıllarca süren durağanlığını (serfliğin kaldırılması ancak 1861'de gerçekleşebilmiştir) çarpıcı bir biçimde dile getirdiler. Ama bununla birlikte, XX. yy'ın başlarında bir şehir proletaryasının ortaya çıkması, dört yüzyıllık otokrasi rejimine son verecek olan 1917 Rus Devrimi'nin nesnel koşullarını yaratacaktır.

    Rurik: 

    Vareg-Rus knezlerinden en kudretlisi Rurik idi. Eski Norsça: Rørik, Ukraynaca: Рюрик, Rusça: Рюрик) (d. ? - ö. 879); Rurik Hanedanı'nın kurucusu ve 860- 879 yılları arasında Novogorod knezi. Rurik adı, Eski Nors dilinde "ünlü hükümdar"anlamına gelmektedir. O kendisine rakip olan knezleri ortadan kaldırdıktan sonra, bu geniş bölgeyi tek başına zaptetti. Yerli Slav ve Fin boyları üzerinde hâkimiyet kuran Rurik Rus devletinin banisi olarak görülür. Onun zamanında Novgorod çevresindeki kuzey toprakları arasında birlik sağlamıştı. Bu şekilde Rurik’in 862’de Novgorod şehrini işgali, Rus devletinin başlangıcı sayılır. Rurik hanedanının veraset sistemi Rus topraklarının çekirdeğini oluşturan Kiev, Çernigov ve Pereyaslavl Knezliklerinin bö­lünmezliğine, bütün hanedan üyelerine top­rak verilmesine, büyük Knez unvanının yaş sırasına göre kardeşlere ve en küçük kar­deşten de en büyük yeğene geçmesine da­yanıyordu. Her Knezin çevresinde, belirli arazilerin gelirleri karşılığında askeri hiz­met veren boyarlar yer alıyordu. Hıristiyan­lığın etkisi altında biçimlenen Rurik yöne­tim sistemi ve kültürü, Slav geleneklerinin bir ölçüde sürmesine karşın belirgin bir Bi­zans damgası taşıyordu.

    I. İgor (Игорь Рюрикович/ ( 912-945):  Hazar hakanı ülkesindeki Hıristiyanları takibe başlamış, bunu duyan I. Romanos da Kiev Knezi I. İgor ile anlaşarak onu Hazarlara karşı bir sefer düzenlemeye ikna etmiştir. İgor da yeni ülkeler ve ganimetler kazanmak amacıyla, Hazar Denizinin batı kısımlarına akınlar düzenledi. Bir süre sonra Bizans-Hazar ilişkileri daha da bozulmuş ve Bizans; Uz, Peçenek, As ve Alan kabileleriyle anlaşarak onları Hazarlara karşı saldırtmışsa da Hazarlar bu saldırıları geri püskürtmüşlerdir. Fakat Ruslar, bu sırada hem Hazarların, hem de bölgedeki Müslüman birliklerin mukavemetiyle karşılaştılar ve 913-914’lerde havalideki Rusların pekçoğu öldürüldü. İgor ve emrindeki Ruslar 943-944’lerde yeniden Karadeniz’den hareketle Kuzey Kafkasya’ya geldiler. Bazı yağma hareketlerinden sonra geri döndüler. İgor’un böylesine maceraperest hareketleri sırasında içerideki huzur bozuldu ve çıkan bir isyanda öldürüldü. Ancak onun oğlu Svyatoslav da küçük yaşta olduğundan devleti karısı Olga idare etti.

    I. Svyatoslav (Святослав Игоревич,) (d. 942 - ö. Mart 973); savaşçı Kiev knezi, I. İgor ve Olga'nın oğludur. I. Svyatoslav, babası öldüğünde 18 yaşındaydı. Rus tarihinde Hıristiyanlığı ilk kabul eden ve bu yüzden de kilise tarafından "azizeler" arasında gösterilen annesi Olga'ya Kiev'in idaresini bırakarak 964 yılında o sırada Oka Irmağı boyunda oturan ve Hazarlara vergi veren bir Slav boyu olan Vyatiçler üzerine sefer yapıp başarı kazanmıştır. Tuna Bulgarları tarafından tehdit edilen Bizans’a yardım için 967’de sefer açtı. Bulgar beyini birkaç kez yendi. Fakat onun Balkanlarda yerleşmeğe karar vermesi, Bizans’ı harekete geçirdi. Bizans Rusların üzerine yürüdü ve Svyatoslav Silistre bölgesinde kuşatıldı (972). Svyatoslav’ın barış isteği kabul edildi ve onlar 973’te Kiev’e geri dönmek için yola çıktığı sırada, Peçenekler tarafından kılıçtan geçirildiler. Ölenler arasında knez Svyatoslav da vardı.

    I. Vladimir (Владимир Святославич/ Eski Rusça: Володимеръ Святославичь/ Владимир Великий) (d. yaklaşık 956, Kiev - 15 Temmuz 1015, Berestova, Kiev), Hıristiyanlığı benimseyen ilk Kiev büyük Knezi.  Rurik hanedanından Kiev büyük Knezi I. Svyatoslav'ın oğluydu. Küçük yaşta Novgorod Knezi oldu (970).

    I. Svyatopolk (Святополк Окаянный/ Lanetli Syyatopolk) (d. 980 – ö. 1019); 1015-1019 yılları arasında Kiev knezi. 1016-1019 yılları arasında Bizans'la işbirliği yapan Ruslar, Hazarların Tmutarakan'daki Hazar topraklarına saldırmışlar ve Tmutarakan ile civar topraklar, Bizans imparatoru II. Bazil'in gönderdiği donanmanın yardımıyla Kiev Knezi I. Svyatopolk tarafından zaptedilmiştir. Bu savaşta, Hazarların son hakanı olan Georgius Tzul esir edilmiştir. Süren tah kavgalarından Novgorod şehrinde bulunan ve kardeşi Svyatopolk’u yenen Yaroslav galip çıktı (1019).

    I. Yaroslav ( d. 970 - ö. 1054, lakabı: Ярослав Мудрый BilgeYaroslav), 1019-1054 arasında Kiev büyük Knezi. Novgorodluların ve Vikinglerin desteğiyle ağabeyini yenilgiye uğrattıktan sonra bir dizi sefere çıkarak Kiev Knezliği'ni güçlendirdi.I. Yaroslav ( d. 970 - ö. 1054, lakabı: Ярослав Мудрый BilgeYaroslav), 1019-1054 arasında Kiev büyük Knezi. Novgorodluların ve Vikinglerin desteğiyle ağabeyini yenilgiye uğrattıktan sonra bir dizi sefere çıkarak Kiev Knezliği'ni güçlendirdi.