Atatürk İlkeleri ve Çağdaş Türkiye

ATATÜRK İLKELERİ: Atatürkçülüğün, çağdaş ve evrensel hedefleri vardır; ulusallıktan evrenselliğe yönelişi ifade etmekte ve yalnız Türk halkı için değil aynı zamanda tüm insanlık için yüceltici ve çağdaş  değerleri benimsemektedir.

Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaş bir devlet olarak örgütlenmesinin temel çizgileri,  Atatürk İlkeleri  olarak nitelendirilen 6 ilkenin [cumhuriyetçilik, milliyetçilik (ulusçuluk), halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık (devrimcilik)] katkısıyla şekillenmiştir. Bu ilkeler birbirinden etkilenen, bir uyum içinde varolan ilkelerdir.

• CUMHURİYETÇİLİK: Türk devriminde Cumhuriyetçilik, ana ilkedir. Siyasi bir rejim olarak Cumhuriyet, halka dayanan, gücünü halktan alan bir devlet şeklini ifade eder. Atatürk "cumhuriyeti", çağdaş ve demokratik bir rejimin Türkiye'de varolabilmesi için bir ön-koşul olarak nitelendirmiş; ve Türk ulusunun yaradılışına ve onuruna en uygun yönetim olarak tanımlamıştır.

• MİLLİYETÇİLİK: Cumhuriyetçi devlet yapısını koruyacak olan toplumun milliyetçilik kavramını sağlıklı bir şekilde hayata geçirebilmesi zorunludur. Bu noktada, "milliyetçilik" kavramının niteliği  büyük önem taşımaktadır. Atatürk, Milliyetçiliğin, olması gereken en tutarlı tanımını  bizzat kendisi yapmış ve şöyle demiştir:

  "Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türk halkına Türk Milleti denir... Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde yaşayan, Türk dili ile konuşan, Türk kültürü ile yetişen, Türk ülküsünü benimseyen her vatandaş, hangi din ve mezhepten olursa olsun Türk'tür, Türk milliyetçisidir".

  Diğer bir deyişle, Atatürk'ün tanımladığı Türk milliyetçiliği, bir kültür milliyetçiliğidir; milli birlik ve beraberliği  simgelemektedir. Mustafa Kemal Atatürk: "Diyarbakırlı, Van'lı, Erzurum'lu, Trabzon'lu, İstanbul'lu, Trakya'lı ve Makedonya'lı, hep bir ırkın evlatları, hep aynı cevherin damarlarıdır."(1932) diyerek 'Türk ulusu' kavramının geniş kitleleri kucaklayan hoşgörüsünü ve bütünselliğini vurgulamıştır.

• HALKÇILIK İLKESİ, eşitlikçi ve hoşgörülü bir milliyetçilik fikrinin sonucudur ve toplumu oluşturan bireyleri birer 'vatandaş' olarak tanımlayarak onlara 'vatandaşlık haklarını' vermeyi temel ilke olarak hedeflemektedir. Atatürk, Halkçılık ile ilgili olarak şöyle demektedir:

  "İrade ve hakimiyet kaynağı, millettir.... Kanunlar önünde mutlak bir eşitlik kabul eden, hiçbir ferde, hiçbir aileye, hiçbir sınıfa, hiçbir cemaate imtiyaz tanımayan yurttaşları, halktan ve halkçı olarak kabul ederiz".

• DEVLETÇİLİK İLKESİ, devlet sermayesinin altyapı ve kamu hizmetleri gibi konularda ülke kalkınmasına kullanılmasının yanısıra, özel teşebbüsün de desteklenmesini öngören ılımlı devletçiliktir.

• LAİKLİK İLKESİ, ulusu  ümmet olmaktan çıkarıp, millet  olmaya yöneltmiş ve Türk milletine çağdaş değerler kazandırmıştır. Hem devletin hem de dinin etki alanları içinde yaptırımlarını rahatlıkla yürürlüğe koymalarını temin edecek kuralları belirlemiştir. 1928'deki 'laik' düzenlemelerden sonra, Laiklik ilkesi 5 Şubat 1937'de Anayasa'ya girmiştir.

• DEVRİMCİLİK(İNKILAPÇILIK), Türk ulusunu imparatorluk rejiminin son dönemlerinde geri bırakmış olan kurumların yerine, en yüksek medeniyet gereklerine göre ilerlemeyi sağlayacak yeni kurumların konulması demektir. Atatürk: "Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların amacı, TC halkını tamamen çağımıza uygun, bütün mana ve şekilleriyle uygar bir toplum haline getirmektir. Türk inkılabının temel prensibi budur", diyerek, devrimcilikle Türk toplumunun ulaşacağı hedefi, çağdaş uygarlık seviyesi  olarak belirtmektedir.

  Kaynaklar:

  Atatürk, M.Kemal; Nutuk, C.I-III, İstanbul 1961.

  Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, I-II, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü yayını, Ankara 1945, 1959.

  Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar; Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar.

  Atay, F.Rıfkı, Çankaya, İstanbul 1969; Atatürk’ün Bana Anlattıkları, İstanbul 1955.

  Avcıoğlu, Doğan, Milli Kurtuluş Tarihi, İstanbul 1974.

  Aydemir, Ş.Süreyya; İnkılap ve Kadro, Ankara 1932; Tek Adam: Mustafa Kemal, C.I-III, 1963-65.

  Barutçu, Ahmet Faik, Siyasi Hatıralar, Ankara 2001.

  Baydar, Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları, İstanbul 1968.

  Bayur, Yusuf Hikmet, Türk İnkılabı Tarihi, Ankara 1953.

  Berkes, Türkiye’de Çağdaşlaşma, Ankara 1973.

  Bıyıklıoğlu, Tevfik, Atatürk Anadolu’da, Ankara 1959.

  Cebesoy, Ali Fuat, Milli Mücadele Hatıraları, İstanbul 1953; Moskova Hatıraları, İstanbul 1956.

  Çetişli, İsmail, Memduh Şevket Esendal, Ankara 1991.

  Daver, Bülent, Türkiye Cumhuriyetinde Layiklik, Ankara 1955.

  İnan, Afet, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Ankara 1968; Medeni Bilgiler, Ankara 1969.

  Gökalp, Ziya, Makaleler, haz.Ş.Beysanoğlu, İstanbul 1980.

  İleri, Celal Nuri, Türk Devrimi: İnsanlık Tarihinde Türk Devriminin Yeri, haz.Ö.Ozankaya, Ankara 2002.

  İnan, Arı, Düşünceleriyle Atatürk, Ankara 1983.

  İnönü, İsmet, Hatıralar, C.I-II, Ankara 1992; Söylev ve Demeçler, İstanbul 1946.

  Kansu, M.Müfit, Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber, Ankara 1966.

  Karabekir, Kazım, İstiklal Harbimiz, İstanbul 1969.

  Karaosmanoğlu, Yakup Kadri, Politikada 45 Yıl, Ankara 1968.

  Karpat, Kemal, Türk Siyasi Tarihi, İstanbul 2015.

  1959.

  Kocatürk, Utkan;Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Ankara 1984.

  Nadi, Nadir, Perde Aralığından, İstanbul 1965.

  Selek, Sabahattin, Anadolu İhtilali, İstanbul 1968.

  Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıraları, C.I-II, İstanbul 1973.

  Tansel, Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya , C.I-IV, Ankara 1977-8.

  Tökin, F. Hüsrev; Türkiye’de Siyasi Partiler ve Siyasi Düşüncenin Gelişimi, İstanbul 1965.

  Turan, Şerafettin, Atatürk'ün Düşün Yapısını Etkileyen Olaylar Düşünürler, Ankara 2010; Türk Devrim Tarihi C.I-IV, Ankara 1991-9.

  Tunaya, T.Zafer; Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük, İstanbul 1981.

  Us, Asım, 1930-1950: Atatürk, İnönü, İkinci Dünya Harbi ve Demokasi Rejimine Giriş Devri Hatıraları, İstanbul 1966.

  Ülken, Hilmi Ziya,Türkiyede Çağdaş Düşünce Tarihi, İstanbul 1966.

  Ünaydın, Ruşen Eşref, Diyorlar ki, (haz.Ş.Kutlu), Ankara 1985.

  Yalçın, Hüseyin Cahit, Siyasal Anılar, İstanbul 2000.