Bölüm anahatları

  • Genel itibariyle 1920’li ve 1930’lu yılların dünyasına anakronizmden kaçınarak, yani yanlış tarihlendirmeden sakınmak suretiyle, o dönemin şartlarında bakabilmek büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, senkronize bir tarihçilik yaklaşımıyla, dönemin eşzamanlı gelişmelerini dikkate almak gerekir.

    • Dünyada rejimler ana hatlarıyla üçe ayrılmaktadır: mutlakiyet (monarşi), meşrutiyet (meşruti monarşi), cumhuriyet.

    • Rejimlerin ilkesel tabanı olan sistemler ise muhteliftir: demokrasi, sosyalizm, teokrasi gibi.

      Rejimlerin ilkeleri olan sistemler, rejimleri şekillendirirler. Bu nedenle, İran Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti birbirinden farklı sistemleriyle, birbirlerinden büyük ölçüde ayrılırlar.

      Türkiye Cumhuriyeti, 1923’te kurulduğunda Cumhuriyet rejimini ve demokrasi sistemini benimsemiştir.

      Atatürk’e göre: “Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemiyle devlet şekli demektir”. (1933).

    • “Medeniyet yolunda yürümek ve başarılı olmak, hayatın şartıdır. Bu yol üzerinde duraksayanlar veyahut bu yol üzerinde ileri değil geriye bakmak cahilliği ve tedbirsizliğinde bulunanlar, medeniyetin coşkun seli altında boğulmaya mahkumdurlar. Medeniyet yolunda başarı, yenileşmeye bağlıdır. Sosyal hayatta, ekonomik hayatta, ilim ve fen sahasında başarılı olmak için tek gelişme ve ilerleme yolu budur”.  (1924).

    • “Bütün dünya bilsin ki, benim için bir taraflılık vardır: Cumhuriyet taraftarlığı, fikirsel ve sosyal inkılap taraftarlığı… Bu noktada, yeni Türkiye toplumunda bir kişinin bile bunun dışında kalacağını düşünmek istemiyorum”. (1924).

    • “Milletimizin hedefi, milletimizin ideali bütün dünyada tam anlamı ile “medeni bir sosyal toplum” olmaktır. Bilirsiniz ki, dünyada her kavmin varlığı, kıymeti, hürriyet ve bağımsızlık hakkı, sahip olduğu ve yapacağı medeni eserlerle uyumludur.

    • Medeni eser meydana getirmek kabiliyetinden  ve yoksun olan kavimler, hürriyet ve bağımsızlıklarından ayrı tutulmaya mahkumdurlar. İnsanlık tarihi baştan başa bu dediğimi doğrulamaktadır”.  (1924).

    •  “Şüphesiz her insan toplumunun kültür, yani medeniyet derecesi bir olamaz…Yüksek bir kültür, onun sahibi olan millete kalmaz, diğer milletleri de etkiler. Büyük kıtaları kapsar. Belki bu nedenle olacak, bazı milletler yüksek ve geniş kapsamlı kültüre, medeniyet diyorlar”. (1930)

      Kaynaklar:

      Atatürk, M.Kemal; Nutuk, C.I-III, İstanbul 1961.

      Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, I-II, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü yayını, Ankara 1945, 1959.

      Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar; Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar.

      Atay, F.Rıfkı, Çankaya, İstanbul 1969; Atatürk’ün Bana Anlattıkları, İstanbul 1955.

      Avcıoğlu, Doğan, Milli Kurtuluş Tarihi, İstanbul 1974.

      Aydemir, Ş.Süreyya; İnkılap ve Kadro, Ankara 1932; Tek Adam: Mustafa Kemal, C.I-III, 1963-65.

      Barutçu, Ahmet Faik, Siyasi Hatıralar, Ankara 2001.

      Baydar, Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları, İstanbul 1968.

      Bayur, Yusuf Hikmet, Türk İnkılabı Tarihi, Ankara 1953.

      Berkes, Türkiye’de Çağdaşlaşma, Ankara 1973.

      Bıyıklıoğlu, Tevfik, Atatürk Anadolu’da, Ankara 1959.

      Cebesoy, Ali Fuat, Milli Mücadele Hatıraları, İstanbul 1953; Moskova Hatıraları, İstanbul 1956.

      Çetişli, İsmail, Memduh Şevket Esendal, Ankara 1991.

      Daver, Bülent, Türkiye Cumhuriyetinde Layiklik, Ankara 1955.

      İnan, Afet, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Ankara 1968; Medeni Bilgiler, Ankara 1969.

      Gökalp, Ziya, Makaleler, haz.Ş.Beysanoğlu, İstanbul 1980.

      İleri, Celal Nuri, Türk Devrimi: İnsanlık Tarihinde Türk Devriminin Yeri, haz.Ö.Ozankaya, Ankara 2002.

      İnan, Arı, Düşünceleriyle Atatürk, Ankara 1983.

      İnönü, İsmet, Hatıralar, C.I-II, Ankara 1992; Söylev ve Demeçler, İstanbul 1946.

      Kansu, M.Müfit, Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber, Ankara 1966.

      Karabekir, Kazım, İstiklal Harbimiz, İstanbul 1969.

      Karaosmanoğlu, Yakup Kadri, Politikada 45 Yıl, Ankara 1968.

      Karpat, Kemal, Türk Siyasi Tarihi, İstanbul 2015.

      1959.

      Kocatürk, Utkan;Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Ankara 1984.

      Nadi, Nadir, Perde Aralığından, İstanbul 1965.

      Selek, Sabahattin, Anadolu İhtilali, İstanbul 1968.

      Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıraları, C.I-II, İstanbul 1973.

      Tansel, Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya , C.I-IV, Ankara 1977-8.

      Tökin, F. Hüsrev; Türkiye’de Siyasi Partiler ve Siyasi Düşüncenin Gelişimi, İstanbul 1965.

      Turan, Şerafettin, Atatürk'ün Düşün Yapısını Etkileyen Olaylar Düşünürler, Ankara 2010; Türk Devrim Tarihi C.I-IV, Ankara 1991-9.

      Tunaya, T.Zafer; Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük, İstanbul 1981.

      Us, Asım, 1930-1950: Atatürk, İnönü, İkinci Dünya Harbi ve Demokasi Rejimine Giriş Devri Hatıraları, İstanbul 1966.

      Ülken, Hilmi Ziya,Türkiyede Çağdaş Düşünce Tarihi, İstanbul 1966.

      Ünaydın, Ruşen Eşref, Diyorlar ki, (haz.Ş.Kutlu), Ankara 1985.

      Yalçın, Hüseyin Cahit, Siyasal Anılar, İstanbul 2000.