MANDELA ÖZGÜRLÜĞE GİDEN YOL FİLM İNCELEMESİ

Mandela: Özgürlüğe Giden Uzun Yol
    Güney Afrika'nın efsaneleşen özgürlük savunucusu Nelson Mandela'nın yaşamını kronolojik biçimde takip eden film, Mandela'nın bir taşra kasabasındaki çocukluğundan başlayarak, Güney Afrika'nın demokratik seçimlerle iş başına gelen ilk başkanı olmasına kadar geçen süreci anlatıyor. Mandela, henüz genç bir hukuk öğrencisiyken, politikaya duyduğu büyük ilginin sonucunda Güney Afrika'da demokrasinin en önde gelen savaşçılarından biri olur. 1964 yılında çarptırıldığı hapis cezasıyla birlikte kontrol altına alınsa da 27 yılın ardından özgürlüğüne kavuştuğunda mücadelesine devam eder. 1993 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen Mandela, bir yıl sonra ülkenin ilk siyahî başkanı olarak göreve gelir.
Yaşamı
Mandela 18 Temmuz 1918 tarihinde Mvezo, Güney Afrika'da doğmuştur. Ailesi Kosa dilini konuşan Tembu kabilesindendir. Babası ise bu kabilenin şefi Gadla Henri Mandela'dır. Liseyi bitirdikten sonra Fort Heyr Üniversitesi'ne girdi. Burada okurken siyasi olaylara karıştı. Bir öğrenci boykotuna karıştığı ve bunu organize ettiği gerekçesiyle okuldan uzaklaştırıldı. Transkei'den ayrılarak Transvaal'a gitti. Burada bir süre madenlerde polis memurluğu görevinde bulundu. Bu sırada yarıda bıraktığı üniversite tahsiline uzaktan eğitim yoluyla devam etti. 1942'de Vitvaterstrand Üniversitesi'nin hukuk bölümünü bitirerek avukatlık yapmaya başladı. Ülkenin ilk siyah avukatı unvanını aldı.
Ocak 1962'de kendisine destek aramak için ülke dışına çıktı. İngiltere ve Afrika ülkelerini dolaştı. Afrika ülkeleri ile sosyalist ülkelerden silah ve para yardımı temin etti. Ülkeye dönüşünde arkadaşlarıyla birlikte, izinsiz yurtdışına çıkmak, halkı kışkırtmak, sabotajlar ve suikastler düzenlemek iddialarıyla yargılandı. Halkın, tamamının temsil edilmediği ve beyazların temsil edildiği parlamentonun çıkardığı kanunlara uymak zorunda olmadığını savundu. Beyaz yönetim tarafından 1964'te ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Bu davranışıyla ırk ayrımına karşı mücadele eden Afrikalı siyahların simgesi oldu.
Nelson Mandela, dünyanın en ünlü mahkûmu olarak anılmıştır. Güney Afrika'da Robben Adası (Fok Adası)'nda 27 yıl hapiste kaldıktan sonra 1980'li yıllarda, ırkçılığa karşı mücadelenin bütün dünyada yoğunlaşması üzerine adı duyuldu. 1990 yılında devlet başkanı De Klerk tarafından şartsız olarak serbest bırakıldı. Serbest bırakıldığı zaman 71 yaşındaydı. Serbest bırakılmasına Güney Afrika siyahlarının yanında birçok beyaz da sevindi. Mandela'nın "Mücadele benim hayatımdır. Hayatımın sonuna kadar siyahların bağımsızlığı için mücadele edeceğim." demesi, halk arasında onu bayraklaştırdı.
1990'da hapisten çıkınca demokratik bir Güney Afrika kurulması için çalışmıştır ve kurmuştur. Afrikalılar, Mandela olmadan bunun gerçekleşemeyeceğine inanır. Bugün Mandela, bir özgürlük savaşçısı olarak kabul edilmektedir. 40 yıl içinde 100'den fazla ödül almıştır. 10 Mayıs 1994'te Güney Afrika'nın ilk siyah devlet başkanı seçildi. Güney Afrika'da, kendi kabilesindeki büyüklerin kendisine taktıkları Madiba lakabıyla tanınmıştır.
8 Haziran 2013'te hastaneye kaldırılan Mandela, 5 Aralık 2013'te hayatını kaybetmiştir.

Mandela’nın Akılda Kalan Sözleri
- “Önemli olan derinin rengi değil, değerlerinin rengidir.”
- “Gerçek liderler, halklarının özgürlüğü için her şeyi feda etmeye hazır olmalıdır."
- “Tüm insanların uyum içinde birlikte yaşadıkları ve eşit haklara sahip oldukları demokratik ve özgür bir toplum hayali hiç aklımdan çıkmıyor. Bu ideal uğrunda yaşıyorum ama gerekirse bunun için ölmeye de hazırım."

İnsan Hakları Bildirgesi 2 ve 5. Maddeler

Madde 2
1.    Herkes ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka türden kanaat, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet, doğuş veya başka türden statü gibi herhangi bir ayrım gözetilmeksizin, bu Bildirgede belirtilen bütün hak ve özgürlüklere sahiptir.

2.    Ayrıca, bağımsız, vesayet altında ya da kendi kendini yönetemeyen ya da egemenliği başka yollardan sınırlanmış bir ülke olsun ya da olmasın, bir kişinin uyruğu olduğu ülke ya da memleketin siyasal, hukuksal ya da uluslararası statüsüne dayanarak hiçbir ayrım yapılamaz.

Bu maddelere göre değerlendirme yapacak olursam Amerika kıtasının bakir toprakları, yine Avrupalıların özellikle Afrika kıtasındaki sömürgelerinden gemilere doldurarak getirdikleri insanların köle olarak kullanıldığı ve her türlü muameleye maruz bırakıldığı bir yer olmuştur. Zulüm ve işkenceler, yüz binlerce insanın ölümüne sebep olmuştur. Kendi topraklarında özgürce ve adaletli bir şekilde yaşayamamanın verdiği sinir ve öfkeyle özgürlük savaşçısı haline gelmişlerdir.
Diğer ırklardan olan Amerikalılarla karşılaştırıldıklarında siyahilerin maruz kaldığı ayrımcılık açık bir şekilde görülmektedir. Örneğin, belli hakları kazandıktan ve kölelikleri sonlandırıldıktan sonra bile, siyahilere beyazlarla aynı bölgelerde değil kendilerine ayrılan bölgelerde yaşama koşulu getirilmiştir. 
Sağlık, eğitim, iş ve toplu taşıma araçlarının kullanımı konusunda bile ayrımcılığa uğrayan siyahi Amerikalılar, genellikle ya hiç hizmet alamamış ya da çok kötü koşullarda en kalitesiz hizmetleri almışlardır.

Madde 5
Hiç kimseye işkence ya da zalimce, insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele ya da ceza uygulanamaz.
Filimde de çok net bir şekilde siyahilere şiddet ve insanlık dışı aşağılayıcı muameleler yapıldığını görüyoruz. Sadece filim olarak bunu söyleyemeyiz tabiki. Yıllar yılı Afrika ülkeleri hep sömürge olmuşlardır. Köle olarak çalıştırılmış ve hakları olmamıştır. Bedenleri ve düşünceleri üstünde başkaları tarafından değişiklik yapma hakkı verilmiştir. Oysa siyahilerin tek istediği şey kendi toplarında ve aynı topraklarda yaşadıkları insanlarla özgür bir şekilde birlikte yaşamak istemeleri.
EvMandela bir siyahi kadının davasına girip konuşurken beyaz kadın bana nasıl böyle sorular sorabiliyorsun sen. Senin haddin değil diyerek aşağılayıcı muamelede bulunuyor.
Yine başka bir olayda Mandela arkadaşlarıyla bir barda eğlenirken arkadaşı Jakson bar çıkışı polislerin sorgusuna tutuluyor ve polisler onu alıp polis karakolunda döverek öldürüyorlar. Bu durum şiddetin ve insanlık dışı olayın siyahiler üstündeki en büyük kanıtlarından biri olduğunu söyleyebilirim.

Film Hakkında 

 “Ben, tüm insanların uyum ve eşit fırsatlara sahip şekilde beraberce yaşadığı, demokratik ve özgür bir toplum idealini benimsedim. Bu, uğrunda yaşamak ve ulaşmak istediğim bir idealdir. Ama gerektiğinde bunun uğrunda da ölürüm.” 
Aslında bu cümle filmi özetler bir hale getiriyor. Mandela’nın tüm hayatını özgürlük, kendi halkının adaleti ve eşitliği için uğraştığını gözler önüne seriyor.
Ayrıca Özgürlük savaşçısı MANDELA, Afrika halkının direniş sembolü, Güney Afrika’nın ilk siyah Cumhurbaşkanı, İlk siyah avukatı.
Bana göre Mandela’nın isyan etmesindeki en büyük nedenlerden birisi kendi halkıyla savaşacak bir devletin otoritesini kabul etmiyor ve bu yüzden siyahi halkı uyandırmaya çalışıyor. Mandela’nın tüm savaşı içinde bulunduğu yani yaşadığı yerde kendi halkı için özgürlük istiyor. Fakat devlet yönetimi siyahilerle eşit olmaktan korktuğu için her defasında siyahilere şiddet uygulayıp onları öldürüyor. Siyahilerin yaptığı boykotu ve protestoları yasadışı kabul ediyor. Bana kalırsa aslında yasadışı olan siyahi halk değil, bu şiddete onları maruz bırakan devlettir. Çünkü kendi özgürlüğü için aynı eşit hakları isteyen insanların verdiği bir mücadele bu.

Genel itibariyle değineceğimiz bütün insan hakları ihlalleri filmde geçen ve günümüz Güney Afrika Cumhuriyeti topraklarında yaşayan insanların özellikle ten renklerinden dolayı maruz kaldıkları ayrımcı ve dışlayıcı tutumdan kaynaklanan ihlallerdir. Filmde başından itibaren siyahileri aşağılayıcı birçok kelime kullanıldığını gördük; pis zenci, bir yerli benimle bu şekilde konuşamaz bu cümlelere örnek diyebiliriz bundan dolayı özellikle İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin eşitliklerden bahsedildiği maddelerin ihlallerinin fazla olduğunu söyleyebiliriz.
Filmde Mandela’nın mahkemede siyahi bir kadını beyaz tenli bir kadına karşı savunduğu esnada, beyaz kadın yargıca dönüp: bir yerli nasıl benimle böyle konuşabilir diyor.
Burada kişinin kendini ifade etme özgürlüğü kısıtlanmaya çalışılıyor bu yüzden burası insan hakları evrensel bildirgesinin eşitlikten bahseden 1. Maddesine ve ifade özgürlüğünden bahseden 19.maddesine aykırı olduğunu söyleyebilir. 
Madde 1
Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdanla donatılmışlardır, birbirlerine kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.
Madde 19
Herkesin kanaat ve ifade özgürlüğüne hakkı vardır; bu hak, müdahale olmaksızın kanaat taşıma ve herhangi bir yoldan ve ülke sınırlarını gözetmeksizin bilgi ve fikirlere ulaşmaya çalışma, onları edinme ve yayma serbestliğini de kapsar.

Filmde Mandela flört ettiği kadınla sohbet ettiği esnada o dönem ki yasaya göre yalnızca kendi ırkından olan kadınlarla ilişkisi olabileceğini söylüyor. Bu durum İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 16.maddesine aykırıdır. 
Madde 16 
1. Yetişkin her erkeğin ve kadının, ırk, yurttaşlık veya din bakımlarından herhangi bir kısıtlamaya uğramaksızın evlenme ve aile kurmaya hakkı vardır. 

Filmde Afrikalılar yeni çıkan kanunu protesto etmek için o bölgedeki karakolun orda eylem yapıyorlar gerginlik hat safhaya ulaştığı esnada karakol askerleri tarafından kalabalığa ateş açılıyor ve birçok insan orada vurularak ölüyor. Bu durum İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 5.maddesine aykırı olduğunu söyleyebiliriz. 
Madde 5
- Hiç kimseye işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez.
Hapishaneye geldiklerinde mahkûm kıyafetleri dağıtıldığı esnada görülüyor ki beyaz tenlilere uzun pantolon verilirken siyahilere kısa pantolon veriliyor. Bu da aynı ülkenin vatandaşları olmalarına rağmen kamu hizmetlerinden eşit şekilde yararlanamadıklarının açık bir göstergesi bu yüzden de İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 21.maddesine aykırıdır.
 Madde 21
 1. Herkes, doğrudan veya serbestçe seçilmiş temsilciler aracılığı ile ülkesinin yönetimine katılma hakkına sahiptir. 
2. Herkesin ülkesinin kamu hizmetlerinden eşit olarak yararlanma hakkı vardır. 
3. Halkın iradesi hükümet otoritesinin temelidir. Bu irade, gizli veya serbestliği sağlayacak benzeri bir yöntemle genel ve eşit oy verme yoluyla yapılacak ve belirli aralıklarla tekrarlanacak dürüst seçimlerle belirlenir.

Sömürgecilik her şeyden evvel etik olan bir durum değildir. Nitekim 20.yy da ismi manda ve himaye olarak yalnızca ismi değişmiş ancak yapılan sömürgecilik faaliyetlerinde bir değişim ya da iyileşme olmamıştır. Güney Afrika Cumhuriyeti halkı Afrika da yaşayan diğer devletler gibi Avrupalı devletlerin sömürgesi altında, kendi ülkelerinde fazlalık durumuna düşmüş ve başlattıkları mücadelenin temelinde beyazlarla eşit haklara sahip olabilmek yer alan bir devlettir. Sömürgeleştirilmiş bir devletin bu durumdan kurtulmak için Mandela öncülüğünde giriştiği mücadeleyi izliyoruz bu filmde. 
Mandela’nın şu cümleleri aslında konuyu özetler nitelikteydi: Hiç kimse dersinin rengi yüzünden başka birinden nefret ederek doğmaz. İnsanlar nefret etmeyi sonradan öğrenir