HİBRİT TOHUM ÜRETİMİ

Heterosis olayının bulunmasından (1940) sonra domates, biber, hıyar, kavun, lahana, soğan gibi sebze türlerinin tohumlarında hibrit üretimi yoğunlaşmıştır.

Hibrit üretiminde önem taşıyan konular:

1-	 Çiçek biyolojisi
2-	 Erkek kısırlığı
3-	 Kendine uyuşmazlık

HİBRİT TOHUM ÜRETİM AŞAMALARI:

1-	SAF HAT ÜRETİMİ (Kendileme deprasyonu): Yabancı tozlanan bitkilerde kendileme deprasyonu daha kuvvetli gözlenir. Örneğin, Brüksel lahanası, Kabak, Lahana, Brokkoli 
2-	KOMBİNASYON YETENEK TESTİ:
3-	TOHUM ÜRETİMİ

HİBRİT TOHUM TİPLERİ:

A- Tekli (basit) melezleme
                                                                  AB           A        B
         ♀                      ♂                                
         A           *          B

	
                  (A*B)

Avantaj: Uniform olması.
Dezavantajı: Miktarı azdır, dolayısıyla da pahalıdır.

B- İkili melezleme

       ♀                 ♂                ♀                 ♂               
       A        *        B                C         *       D                 

              (A*B)                 *             (C*D)

                             (A*B*) * (C*D)
Daha az uniform, lahana ve kabakta görülür.

C- Üçlü melezleme

          ♀              ♂                                        ♀                ♂
          A       *     B                                         D        *       E

                (A*B)       *       C                                 (D*E)      *      F

                        
                           (A*B)*C                                             (D*E)*F

Ucuz ancak unifomite düşük

EMASKULASYON:
 Kendine tozlanmayı önleme yöntemler.

1-	MEKANİK: En genel ve çok kullanılan yöntemdir. Çiçek açılmadan olgunlaşmamış anterler alınır. Kendine tozlana türlerde, polenler stigma üzerine çiçek açılmadan önce dökülebilir. Dolayısıyla anterin kaldırılma zamanının belirlenmesinde çiçeklenme kriteri kullanılır. Örneğin, domates ve tütünde korollanın renk değiştirmesi döllenme zamanını temsil eder. Mısır, monoik yapıda olduğu için erkek çiçekler kolaylıkla kaldırılabilir.

2-	KİMYASAL:

Gametositler 	 Mayotik gelişmeyi engeller.

•	Etil alkol                   Yoncada çiçek tomurcukları için
•	Sodyum 2.3 dichlorisabutyrate                 Pamuk ve domateste        
                                                                      erkek kısırlığı için
•	Maleik hidrazit                   Domates
•	2- chloroethylphosphnic acid                 Polende çekirdek 
                                                                   bölünmesinde anormallik
•	GA3               Sadece dişi çiçek oluşumunu arttırır. (soğan ve mısır)
•	240ppm – 2 CEPA                  %0.1 oksin hıyarda erkek çiçek 
                                                    oranını arttırır.

HIYAR

Ginoik hatların devamı için (erkek organ oluşumu gerekli olduğundan)

GA3                  1500-5000 ppm 
AgNO3              50-500 ppm                    2-3 yapraklı dönem

Ginoik: Monoik	     
    4:1

ETHREL 50-150ppm (2-3 yapraklı dönem)

Sadece dişi çiçek oluşumu

♀      *       ♂

	
    HİBRİT

GA3                                25-800 ppm marulda erkek kısırlığını teşvik eder.

DİOİK TÜRLER

Ispanak (tekli ya da üçlü melezleme)

   A           B                                       A              B        
  ***         000                                  *0*0*          *0*
  ***         000                      		 *0*0*          *0*
  ***         000                      		 *0*0*          *0*
  ***         000                      		 *0*0*          *0*
  ***         000                      		 *0*0*          *0*
  ***         000                      		 *0*0*          *0*
                                                                                            
Tohum     Baba hat                      Tohum           Tohum alınmaz
alınır         (sadece erkek)            alınmadan çiçeklenme öncesi erkek    
                                                     bitkiler uzaklaştırılır.

•	Erkek bitkiler küçük yapraklı ve erken çiçeklenmeye meyillidir.
•	Kimyasal uygulama, olumlu olmayabilir. Tüm bitkiler aynı dönemde yetişmediğinden, tekrarlamak gerekir.

GENETİK EMASKULASYON

Avantajları: ekonomik, kolay ve pratiktir.

Erkek kısırlığının önemli olduğu türler;

1-	Gelişmiş çiçeklere sahip olan
2-	Orta düzeyde yabancı tozlanan
3-	Çiçek bazında az tohum üreten
4-	Tohum fiyatı mekanik emaskulasyonu karşılamadığı türler, (soğan, mısır, havuç, turp, domates, biber)

a- GENETİK KISIRLIK

A                          B                                   C                 Domates, kabak,
♀                         ♂                                   ♂ 		    kavun da kullanılır.
msms                 Msms
                     (devamlılık hattı)

Msms:msms

      				
			      Verimli

b- STOPLAZMİK ERKEK KISIRLIĞI

A                      B                                      C
♀                     ♂                                      ♂
(s)msms         (N) msms (verimli)            (-) MsMs (vermli)

(s) msms saf          (N) msms verimli             (-) MsMs
A hattı

	
                        (s) Msms (F1 tamamen verimli)