TEMEL NOKTALAMA İŞARETLERİ 

NOKTA (.)
Kalemin defterde veya farklı alanda bıraktığı ize nokta denir.
Noktanın kullanım alanları:
1. Cümlenin sonuna konur.
2. Cümle değeri taşıyan anlatımların sonuna konur.
3. Bazı kısaltmaların sonuna konur.
4. Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.
 5. Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur.
6. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
7. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
8. Bibliyografik künyelerin sonuna konur.
9. Dörtten çok basamaklı sayılarda bölüklerin arasına nokta konabilir.
10. Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.
12. Web adreslerinde domain isimlerinden önce kullanılır.

VİRGÜL (,)
1. Eş görevli sözcük ya da sözcük gruplarının arasında kullanılır.
2. Sıralı cümleleri ayırmada kullanılır.
3. Özellikle belirtilmek istenen öğeden sonra kullanılır.
4. Hitap ve seslenme sözcüklerinden sonra kullanılır.
5. Yazışmalarda, başvuru yapılan makamın adından sonra kullanılır.
6. Ara söz ve ara cümlelerin, başında ve sonunda kullanılır.
7. Sayılarda, ondalık bölümü ayırmak için kullanılır.
8. Tırnak işareti içine alınmamış alıntı cümlelerden sonra kullanılır.
9. Yer adını tarihten ayırmak için kullanılır.
10. Adlaşmış sıfatlardan ve anlamca karışan öğelerden sonra kullanılır.
11. “Evet, hayır, peki” vb. sözcüklerden sonra kullanılır.
12. Ünlem sözcüklerinden sonra virgül kullanılabilir.
İKİ NOKTA (:)
İki nokta, bir noktalama işareti. İki nokta üst üste olarak da bilinir. Metin içerisinde çoğunlukla alıntı yaparken, liste yaparken ve açıklama yaparken kullanılır.
İki nokta, metin içerisinde kullanıldığında işaretin ardından bir boşluk bırakılır. İşaretin ardından gelen ifade bir "cümle" ise büyük harfle başlar.
Şu husus unutulmamalıdır: Kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
1. İki noktanın ardından gelen ifade bir cümle değilse -ve ilk sözcüğünün başka bir kural nedeniyle büyük yazılması gerekmiyorsa- küçük harfle başlar.
-Helva yapmak için şunlara ihtiyacımız var: yağ, şeker ve un.
2. Kendisinden sonra örnek verilecek veya liste oluşturulacak cümlenin sonunda kullanılır.
Yeni harfler alındıktan sonra eski yazı ile bir tek kelime bile yazmayan iki kişi görmüşümdür: Atatürk ve İnönü! (Falih Rıfkı Atay)
3. Perşembe gününe kadar şunları mutlaka tamamlamalıyız: malzeme dökümleri, dönem raporları, vergi formları.
– Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda?
Ziraatçı sayar:
– Yulaf, pancar, zerzevat, tütün...
(Falih Rıfkı Atay)
Millî Edebiyat akımının temsilcilerinden bir kısmını sıralayalım: Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul, Ali Canip Yöntem.
4. Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonunda kullanılır.
Bu kararın istinat ettiği en kuvvetli muhakeme ve mantık şu idi: Esas, Türk milletinin haysiyetli ve şerefli bir millet olarak yaşamasıdır. (Atatürk)
Kendimi takdim edeyim: Meclis kâtiplerindenim. (Falih Rıfkı Atay)
5. Edebî eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda, söz sırasının kimde olduğunu belirtmek için kullanılır.
6. İnternet sitesi adreslerinde kullanılır.
7. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
8. Kesir veya oran belirtirken kullanılır.
9. Dinî metinlerden bahsederken sûre/bölüm ve âyet numaraları arasında kullanılır.
10. Ses biliminde uzun ünlüyü göstermek için kullanılır.
a:ile, ka:til, kâ:tip, usu:le, i:cat.
NOKTALI VİRGÜL (;)
1. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur: Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul, Aslan, Orhan; kız çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül, Yonca adları verilir. Türkiye, İngiltere, Azerbaycan; İstanbul, Londra, Bakü.
2. Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum. At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
3. Özneden sonra virgül kullanılarak birbirinden ayrılmış sözcükler varsa özneyi belirginleştirmek için özneden sonra konur: Ali; Hasan, Fahri ve Rıza 'dan disiplinli bir öğrenciydi.
4. Birbirini takip eden cümlelerde (bağlı cümlelerde) ikinci cümlenin başında "çünkü, ama, fakat, lakin" gibi bağlaçlardan önce konur: Aylar boyunca bu sınava hazırlandı; çünkü bu sınav onun son çaresiydi artık.
(İstisna: Bazı kaynaklar bu maddeye şu eklemeyi yaparlar: ..."çünkü, ama, fakat, lakin" gibi bağlaçlardan önce ya da bu bağlaçların yerine konur: Aylar boyunca bu sınava hazırlandı; bu sınav onun son çaresiydi artık. Örnek cümleden de anlaşılacağı gibi - bazı kaynaklara göre - 4. maddenin istisnası olan durumlar da vardır.)
ÜNLEM (!)
Ünlem işareti, sevinme, kızma, korku, mutluluk, şaşkınlık gibi aşırı heyecan anlatan cümlelerin sonuna konur. Ayrıca; çağrı, emir, hitap ve yasaklama bildiren cümlelere de ünlem işareti konulur.Bu işaretin olduğu cümle vurgulanarak okunur.
1. Bir noktalama işareti olan ünlem işareti, cümle sonuna konduğunda cümlenin bitişini belirtir. Ayrıca kelimelerin ardında da kullanılabilir.
Örnek
Ey, Türk gençliği ! Birinci vazifen, Türk....
Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!
Bravo, çok iyi bir konuşmaydı!
Eyvah, ev yanıyor!
Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın
Bu toprak bir devrin battığı yerdir. (Necmettin Halil Onan)
2. Eğer ünlem işareti, cümlenin içinde, parantez işareti içinde verilirse, cümleye; dalga geçme, alay etme anlamı katar.
Örnek
Günde bin test sorusu çözecekmiş(!).
Tek başına üç kişiyi(!) yenebilecek güçteymiş.
İsteseymiş bir günde bitirirmiş(!) ama ne yazık ki vakti yokmuş(!).
3. Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da konabilir.
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz! (Faruk Nafiz Çamlıbel)

SORU İŞRETİ (?)
1. Soru bildiren cümle ve sözcüklerin sonunda kullanılır.
- Nasıl bir düğün düşünüyorsun?
- Soyadınız nedir?
- Adın ne?
2. Herhangi bir bilginin şüphe ile karşılandığını veya kesin olmadığını anlatmak için yay ayraç içinde kullanılır.
- Okuldan 1996 (?) yılında mezun olmuş
- İki (?) saat içinde bütün kitabı okumuş
- Nasreddin Hoca (1208? – 1284) yılları arasında yaşamıştır.''
3. Bilinmeyen yer, tarih ve benzeri durumları belirtmek için kullanılır.
- Seyit Ali Reis (? – 1562) denizlerde yaşadığı macerayı anlatır.
4. Alay, küçümseme, şaşkınlık, yerme… gibi anlamlar taşıyan sözcüklerin yanında parantez içinde kullanılır.
- Onun ne kadar zeki (?) olduğunu hepimiz biliyoruz.

Selin  Ergün
12010619
DTCF-SANAT TARİHİ