Bölüm anahatları

  • Karşılaştırmalı Edebiyat İçin Konu Başlıklarının Tartışılması

     

    Fars dili ve edebiyatı ile Türk dili ve edebiyatı birbirini besleyen ve etkileyen iki büyük edebiyat olarak karşılaştırmalı edebiyat çalışmaları için son derece elverişli kaynaklara sahiptir. Bu iki edebiyat arasında karşılaştırmalı çalışmalar çeşitli vesilelerle yapılmaktaysa da oldukça yetersizdir.

    Özellikle Türk dili ve edebiyatı bölümlerinde, daha özeldeyse klasik Türk edebiyatı programlarında bu konuyla ilgili tez çalışmaları zaman zaman yapılmaktadır. Bununla birlikte bu çalışmalarda birtakım yetersizlikler ve eksiklikler göze çarpmaktadır. Bu eksikliklerden biri, bu çalışmaları yapanların önemli bir çoğunluğunun Fars diline yeterince vâkıf olamayışlarıdır. Öte yandan Fars dili ve edebiyatı alanında yoğunlaşan araştırmacılarsa klasik Türk dili ve edebiyatının eserlerine genellikle yeterince vâkıf değiller. Bu nedenle yapılan çalışmalarda iki alan araştırmacılarının işbirliğinin çok yararlı olacağı açıktır.

    Bu dersimizde bu konuyu göz önünde bulundurarak iki edebiyat arasında karşılaştırmalı edebiyat biliminin konusunu oluşturacak çalışma başlıklarını bir öneri olarak tartışmak, bu dönemde yaptığımız çalışmalardan edindiğimiz tecrübeler ışığında daha verimli sonuçlar verecektir.

    Aşağıda tartışmaya açılmak üzere bazı konu başlıkları yer almaktadır:

     

    1-      Şahnamecilik (İki dilde şahname tarzında yazılmış çalışmaların tesbit edilip bunlara ilişkin karşılaştırmalı çalışmalar yapılması)

    2-      Tasavvufî mesneviler (Türkçe ve Farsçada iki mesnevi seçilerek karşılaştırmalı çalışmaya konu edilebilir)

    3-      Divan karşılaştırması (İki dilden birer divanın biçim, içerik vs. bakımından karşılaştırılması)

    4-      Sözlük çalışmaları

    5-      Tezkireler

    6-      Dönem karşılaştırması (dönem üsluplarının ve akımların karşılaştırılması)

    7-      Yenileşme/Batılılaşma dönemi eserlerinin karşılaştırılması

    8-      Roman ve öykü türlerinde karşılaştırmalı çalışmalar

    9-      Çağdaş şiir karşılaştırmaları

     

     

    Aşağıda karşılaştırmalı edebiyat alanında yazılmış Farsça kitaplardan bir seçme yapılmıştır. Bu kitaplar karşılaştırmalı çalışmalar için ufuk açıcı eserlerdir:

    1-  محمد غنیمی هلال، ادبیات تطبیقی؛ تاریخ و تحول، اثرپذیری و اثرگذاری فرهنگ و ادب اسلامی، ترجمه از عربی: مرتضی آیة الله زاده شیرازی، انتشارات امیر کبیر، تهران 1373 هـ.ش.

    2-   جمشید بهنام، ادبیات تطبیقی، انتشارات بینا، تهران 1332 هـ.ش.

    3-  الگا دیویدسن، ادبیات تطبیقی و شعر کلاسیک فارسی (هفت مقاله)، ترجمه: فرهاد عطایی، نشر فروزان روز، تهران 1380 هـ. ش.