Bölüm anahatları

  • Sıfatın görevleri

    Sıfatların dereceleri

    Bu derste sıfatlara ilişkin genel değerlendirmeler yapılmakta, sıfatların görev işlevleri ele alınmakta ve son olarak da sııfatlarda üstünlük ifadesi (صفت تفضیلی) konusu işlenmektedir.

    Sıfatın üstünlük derecesi:

     Farsçada üstün sıfat yapmak için sıfatın sonuna “تر” eki getirilir. Bu ek sıfata mümkünse bitişik yazılır. 

    Sıfatın son harfi bitişmeyen harflerin biri ya da “e” sesi veren “هـ” ise, “تر” eki sıfata bitişmez.

    Örnekler:

    بزرگ +  تر -------  بزرگتر daha büyük                          (bozorgter)      

    خوب + تر -------- خوبتر daha iyi                                (hûbter)             

    زيبا + تر ---------- زيباترdaha güzel                          (zîbâter)             

    Üstünlük bildiren sıfatlar, iki nesne, kişi vs arasında karşılaştırma yapmak 

    ya da bir kişinin ya da bir nesnenin veya herhangi bir varlığın

    başkalarından daha üstün olduğunu belirtmek için kullanılır.

    Buna göre üstünlük bildiren sıfatlar, cümlede iki şekilde yer alabilir.

    Birincisi, karşılaştırılan taraf belirtilmeksizin, sadece üstün olan tarafı belirten cümleler kurulabilir. 

    Örnekler:

     

    امروز حالِ من بهتر است.                                                                       Bugün durumum daha iyi. 

    من ماشين گرانتر را خريدم.Ben daha pahalı arabayı satın aldım.                                                    

    امروز هوا گرمتر است. Bugün hava daha sıcak.                                                                                

     

    İkincisi, iki taraf arasında karşılaştırma yapmak için üstün sıfattan yararlanılır. 

    Bu durumda Farsçada “harf-i izâfe” denilen ve Türkçede ayrılma durum ekine karşılık gelen “از” den yararlanılır.

    Böyle cümleler iki şekilde kurulabilir. Birincisi, bu tarz Türkçe cümle yapısındaki sıralamayla birebir örtüşen cümle yapısıdır. 

    Yani önce özne (yani üstün olan taraf), sonra ayrılma durum eki (از), 

    daha sonra özneyle karşılaştırılan taraf (tümleç), en sonda da üstün sıfat ve yüklem yer alır.

    Örnek:

    خانة شما از خانة آنها بزرگتر است. Sizin ev, onların evinden daha büyüktür.                                           

    ماشينِ قرمز از ماشينِ سفيد گرانتر است. Kırmızı araba beyaz arabadan daha pahalıdır.                           

    من از شما زودتر آمدم. Ben sizden daha erken geldim.                                                                           

     

    İkincisi, cümle öğeleri şu şekilde sıralanır: 

    Özneden (yani üstün olan taraftan) sonra üstün sıfat, 

    daha sonra ayrılma durum eki (از)  ve sonra da karşılaştırılan taraf (tümleç) ve yüklem yer alır. 

    Konunun daha açık hale gelmesi için yukarıdaki örnekleri bu yapıya göre tekrarlayalım:

    خانة شما بزرگتر از خانة آنها است. Sizin ev, onların evinden daha büyüktür.                                           

    ماشينِ قرمز گرانتر از ماشينِ سفيد است. Kırmızı araba beyaz arabadan daha pahalıdır.                           

    من زودتر از شما آمدم. Ben sizden daha erken geldim.                                                                           

     

    Başka örnekler:

    استانبول پر جمعيتتر از آنکارا است. = استانبول از آنکارا پرجمعيتتر است.                     İstanbul Ankara’dan daha kalabalıktır.

    پرجمعيت      : nüfusu fazla, kalabalık

    او بيشتر از من کار می کند =  او از من بيشتر کار می کند. O benden daha çok çalışıyor.                              بيش: çok, fazla  

    بيشتر    : daha çok, daha fazla

    کلاسِ ما گرمتر از کلاسِ شما بود. =  کلاسِ ما از کلاسِ شما گرمتر بود.            Bizim sınıfımız sizin sınıfınızdan daha sıcaktı.