Bölüm anahatları

  • 8. Ders

     

    Sufi şairler

    Senâi-yi Gaznevî (Ebü’l-Mecd Hakîm Mecdûd b. Âdem Senâî-yi Gaznevî (ö. 525/1131 [?])

    Hakîm Senâî-yi Gaznevî, tasavvufî şiir geleneğinin gerçek anlamda öncüsü olarak kendisinden sonra gelen sûfi şairleri derinden etkilemiştir. Senâî’den önce tasavvufî duyuşla dubeytiler ya da rubailer söyleyen kimi sûfiler olmuşsa da, Farsçada tasavvufu şiirle buluşturan ilk şair Senaî’dir. Bu ise onu, bu gelenekte ilk sıraya yerleştirmektedir. Senâî’den sonra Farsça şiirde büyük şairler arasında önemli bir yer edinmiş olan Attar ve Mevlâna, Senâî’nin öncülüğünü benimsemişler ve şiir alanında ona “pîr” gözüyle bakmışlardır.

    Senâî’nin Eserleri:

    1-Dîvân (kaside, gazel, terkibibend, terciibend, kıta ve rubâîler) 

    2-Ḥadîḳatü’l-ḥaḳīḳa ve şerîʿatü’ṭ-ṭarîḳa (Tasavvufî ilk mesnevi kabul edilen eser, pekçok sufi şairi etkilemiştir).

    3- Kârnâme-i Belḫ (Senâî’nin ilk mesnevisi olup 497 beyitten ibarettir. Mütâyebenâme olarak da tanınan bu mesnevi, devrin ileri gelenlerini hicveder).

    4- Seyrü’l-ʿibâd ile’l-meʿâd (Tasavvufi seyrüsüluk hakkında yazılmış alegorik bir eser olup yirmi sekiz bölümden oluşmaktadır ve beyit sayısı 700’ü aşkındır).

    5- Taḥrîmetü’l-ḳalem (Kalem ekseninde tasavvufî konuları ele alır-202 beyittir).

    6- ʿIşḳnâme (Tasavvufî bir eserdir, 576 beyittir). 

    Senâî’ye başka eserler de nisbet edilmiştir.