Bölüm anahatları

  • 12. Ders

     

    Sufi şairler

    Nûreddin Abdurrahmân-i Câmî

    1414 yılında Câm şehrinin Harcird kasabasında döğen Câmî, Herat’ta Nizâmiye medresesinde öğrenim görmüştür. Daha sonra Semerkand’da da çeşitli âlimlerden, bu cümleden olarak Bursalı Kadızâde Rûmî’den de ders almıştır. Tahsilini tamamladıktan sonra Herat’a dönmüş, orada Nakşî şeyhi Sa’duddin Kaşgarî’ye mürit olmuş, onun vefatından sonra da Ubeydullâh-i Ahrâr’a intisap etmiştir.

    Timurlu döneminin en büyük şair ve ediplerinden olan Câmî, dönemin hükümdarı Hüseyin Bakara ve onun veziri şair Ali Şîr Nevâî ile yakın dostluklar kurmuştur.

    Klasik dönemin son şairi olarak nitelenen Câmî, şöhretini daha çok ilmî ve tasavvufî makamına borçlu olmakla birlikte tasavvufî şiirin ve manzum hikâyeciliğin de önemli isimlerindendir. O, şiir alanında daha çok mesnevileriyle adından söz ettirmiş ve şairlerin ilgi odağı olmuştur.

    Sadece Farsçanın yaygın olduğu coğrafyada değil Türkçe coğrafyasında da meşhur olan Câmî, Osmanlı dönemi edebiyatında bilinen v e takdir edilen bir şair ve sufi olmuştur.

    Fatih Sultan Mehmed’in Câmî’yi İstanbul’a davet ettiği, II. Bayezîd’in ona mektuplar ve hediyeler gönderdiği, Câmî’nin de bir mesnevisini ona ithaf ettiği bilinmektedir. Ayrıca onun Arapça gramer ile ilgili eseri medreselerde yüzyıllarca ders kitabı olarak okutulmuştur.

    Câmî’nin eserlerine Türkçe şerhler yazılmış, kimi eserleri Türkçeye çevrilmiştir.

    Bursalı Lâmiî Çelebi, Câmî’nin birçok eserini Türkçeye aktarmıştır.

    Günümüzde, esk tercümeler ek olarak, Baharistan, Subhatu’l-ebrâr ve Tuhfetu’l-Ahrâr’ın tercümeleri yapılmıştır. Ayrıca Türkiye’de Câmî hakkında lisansüstü tezler de hazırlanmıştır.

     

    Eserleri:

    Câmî’nin çok velut bir şair ve yazar olduğu bilinmektedir. Onun eserlerinin sayısı 50’yi aşkın olarak zikredilmektedir.

    En önemli iki manzum külliyatı vardır. Biri Üç divandan oluşan divan külliyatı, diğeri yedi mesneviden oluşan mesneviler külliyatı Heft Evreng.

     

    Câmî hakkında Türkçe kaynaklar:

    Ali Asgar Hikmet, Câmî Hayatı ve Eserleri, Çeviren: M. Nuri Gencosman, MEB, İstanbul 1994

    Asaf Halet Çelebi, Molla Cami, Hece Yayınları, 2012