Bölüm anahatları

  • Derme yönetimi, 19.yüzyılda kuramsal olarak kendini ortaya koymuştur. Başlangıçta, halk Kütüphaneciliği felsefesiyle doğmuş. Bugünse bilgi hizmetlerinin yönetimi, bilgi yönetimi olgusuyla içiçe yaşam alanı bulan bir disipline dönüşmüştür.

    KURAMSAL YAKLAŞIM:

    LIONEL MC COLVIN (1925)

        The Theory of Book Selection For Public Libraries

         MC Colvin, halk kütüphanelerine kitap seçimi işinin aslında bir kuralı olması gerektiğini ortaya koyuyor. Bu işin bilgi kaynaklarının rastgele seçimiyle gerçekleşmemesi gerektiğini vurguluyor . Bilgi kaynaklarında yer alan bilgiler bilginin,

    •        doğruluğunu

    •        güncelliğini

    •        kullanıcı gereksinimlerini karşılar ve

    •        fiziksel özelliklerine dikkat edin ve bunların indeks ve bibliyografyaları olsun ilkelerini geliştiriyor.   

    ARTHUR BOSTWICK (1929)

          The American Public Library

    •        Kullanıcı gereksinimlerine değiniyor MC Colvin gibi

    •        Roman türünü öne çıkarıyor

    •        Halk kütüphanelerinin materyal seçimini kütüphane müdürü yada kütüphanede çalışan biri yapmasın bir seçim komisyonu oluşturulsun.        

     

    FRANCIS DRURY (1930)

         Book Selection

    Kitapların sağlanmadan önce seçimi için kriterler geliştirilmelidir. Önemli olan bizim materyali seçerken kullanıcının her istediğini almak yerine, çok sayıda kullanıcıya hitap edebilecek ve daha düşük maliyette nitelikli kitap sağlamak.

                         

    HELEN HEINES (1950)

         Living with Books

    Seçim işlevine yardımcı bibliyografik kaynakların yaygın olarak kullanımı,

    seçim kaynakları için:

    •        Kütüphane dernekleri (IFLA,LA,ALA

    •        Milli kütüphaneler

    •        Yayınevleri

    •         Yayın organları

    Bu dörtlü o dönem için en önemli seçim kaynağı ve geliştirme fonksiyonlarını yöneten mekanizmalar .

    Bibliyografik kaynakların önemi vurgulanmıştır kuramda.

    RANGANATHAN (1952)

         Library Book Selection

    •        Bilimsel seçim teorilerinin kurucusu.

    •        Önemli katkısı nicel verilerin derlenip toplanıp seçim kriteri olarak yararlanabilecek  bir temel kuram geliştiriliyor.

    •        Ödünç alınan materyallerin izlenerek geleceğe yönelik materyal seçiminde bize yardımcı olacağını söylüyor.

    •        Hitap ettiğiniz kullanıcı grupları.

    •        Dermenin konumu,yani dermenin mevcut durumunu konu bakımından genişliğini,derinliğini ortaya koyuyor.

    •        Karşılanmayan talepler,talep edilen kaynağın nekadar talep edildiğine dair bir istatistiğin tutulması.

    •        Geniş kullanıcı dermesi, kullanıcımızın çoğunluğuna hitap eden dermesinin belirlenmesi;azınlıkta kalan kullanıcı grupları ise hitap etmeyen daha azınlıkta kalan kullanıcı kitlesinin belirlenmesi.

    •        Sosyometrik ölçümler üzerinde duruyor; yaş ,eğitim,sosyo-ekonomik durum vb.

    •        İş birliği olanakları.

    NOT: Kütüphaneler için yaşayan organizma kavramını ilk Ranganathan kullanmıştır.    

    CARTER & BONK (1959)

        Building Library Collection

    •        Kullanıcı talebi belirleyici faktörleri belirleme

    •        Mevcut durum analizi ve geleceğe yönelik bir derme geliştirme çabası

    •        Kütüphaneyi bir üst standarta ulaştırma

    KATZ (1980)  

       The Selection of Materials for Libraries

          Kuramsal gelişimin başlangıcında yayıncılığın daha çok kitap basımı sektöründe hareketliliğe yönlendirdiği düşünülürse,  teorilerde de yaygın olarak kitap seçimine odaklanıldığı görülebilir. 1960'dan itibaren bilgisayar teknolojisinin gelişmesiyle kitap dışı materyal de kullanılmaya başlanıyor. Kuramlarda artık görsel ve işitsel materyalin yer aldığını görüyoruz. Bu yönde de kullanıcı talebinin belirlenmesi öne çıkarılıyor.

    GARDNER (1981)

        Library Collections: Their origins,Selection and Development

           Talep edilen kaynak sağlanmalıdır.Materyalin seçiminde bir seçicilik olmalıdır.

    BROADUS (1981)

        Selecting Materials for Libraries

    •         Talep olan ve olmayan konuların neler olduğunun belirlenmesi  

    •        Nasıl bir düzey belirlenmeliyiz ki hem kullanıcı isteği ile hem de ihtiyacını birleştirebilelim?

    •        En son kullanılan materyal bize gelecek için yardımcı olur diyor.

    •        Potansiyel kullanıcının gereksinimlerini tanımlama

    CURLEY & BRUDERIC (1985)

         Building Library Collections (6th ed.) College Libraries 

    •         İlk defa bir üniversite kütüphanesi için içerik hazırlandığını görüyoruz.

    •        İşlevselliği sağlayacak yöndeki kullanıcı talebini dikkate alın, çoğunluk neyi talep ediyorsa ona yönelinebilir. İşlevselliği bu şekilde sağlanabilir.

    •        Halk kütüphanesi ve üniversite kütüphanesi arasındaki derme yapılanmalarındaki farklılığa yöneliyor.

    •        Kullanıcı kitlesi daha homojendir.

    •        Eğitim programlarını destekleyici.

    •        Nitelik için seçimde eğitimcilerle ortak karar. Halk kütüphanelerinde bir komisyon oluyor ve burdan ortak bir karar çıkıyor.

       Public Libraries

    •         Derme geliştirme yöntemleri uygulanabilir.

    •        Kütüphanenin büyüklüğü

    •        Büyük halk kütüphaneleri heterojen ve makbul bir bütçe

    Derme geliştirme yöntemlerimizde bu temel ilkelerle beraber bilgi kaynağı yönetiminden bilgi yönetimine geçişte şu başlıklar ön plana çıkıyor yani ekleniyor:

    •         Lisans yoluyla sağlama ve abonelik

    •        Kaynak paylaşımı ve işbirliği olanakları

    •        Elektronik yayıncılık

    Kullanıcı merkezli  x Derme merkezli erişim modelleri karşılaştırılıyor

    Metrik değerler belli aralıklarla kime hizmet verdiğimizi yaş, sosyo-ekonomik açıdan hangi kullanıcı türüne hitap ediyor.İstatistikler önem taşıyor.

    •         Nicel (sayısal) verilerin kullanımı.

    •        Dermenin mevcut durumunun belirlenmesi.

    •        Kullanım analizleri.

    •        Kullanıcı analizleri.

    •        Karşılaştırılmalı veriler.Kendi dermemizin yıllar içinde nasıl ivme kazandığı.

    •        Maliyet ve yarar analizleri.

    Bu metrik değerler bütçenin kullanımı ile ilişkilendiriliyor.

    İhtiyaç duyulduğu zaman sağlama x ihtiyaç duyulursa yaklaşımıyla sağlama