Topic 1

سعدی شیرازی، گلستان، ص. 52

تا یکی از دوستان که در کَجاوه انیس ِ من بودی و در حجره جلیس، برسم ِ قدیم از در در آمد. چندان که نشاط ِ مُلاعَبت کرد و بساط ِ مُداعَبت گسترد جوابش نگفتم و سر از زانوی تعبد بر نگرفتم. رنجیده نگه کرد و گفت:

        کُنونت که امکان ِ گفتار هست        بگوی، ای برادر، بلطف و خوشی

        که فردا چو پیک ِ اجل در رسد      بحکم ِ ضرورت زبان در کشی

کسی از مُتعلقان ِ مَنَش بر حسب ِ واقعه مطّلع گردانید که فلان عزم کرده است و نیّت ِ جَزم که بقّیت ِ عمر معتکف نشیند و خاموشی گزیند. تو نیز اگر توانی سر ِ خویش گیر و راه ِ مجانِبت پیش. گفتا به عزّت ِ عظیم و صحبت ِ قدیم که دم بر نیارم و قدم بر ندارم مگر آنگه که سخن گفته شود بعادت ِ مألوف و طریق ِ معروف که آزردن ِ دوستان جهل است و کفّارت ِ یمین سهل و خلاف ِ راه ِ صواب است و نقض ِ رای ِ اولو الالباب. ذوالفقار ِ علی در نیام و زبان سعدی در کام.

زبان در دهان، ای خردمند، چیست؟            کلید ِ در ِ گنج ِ صاحب‌هنر

     چو در بسته باشد چه داند کسی                 که جوهر فروش است یا پیله‌ور

تا یکی از دوستان که در کجاوه ^mahve  انیس ِ من بودی و در حجره جلیس ^همنشین، برسم ِ  ^{عادت، آیین، سنت} قدیم از در در آمد.

چندان که نشاط ِ ملاعَبت ^{با یک دیگر شوخی کردن} کرد و بساط ِ مداعَبت ^{میزاح کردن، شوخی کردن} گسترد جوابش نگفتم و سر از زانوی تعبد بر نگرفتم.

چندان نشاط ملاعبت کرد و بساط مداعبت گسترد که جوابش نگفتم و سر از زانوی تعبد بر نگرفتم.

گلستان:      علم چندان که بیشتر خوانی          چون عمل در تو نیست نادانی

حافظ:         چندان که گفتم غم با طبیبان         درمان نکردند مسکین ِ غریبان  

                                                                                    (مسکین و غریب / غریب و بیچاره)

آنقدر رادیو فردا را گوش دادم که فارسی یاد گرفتم.

نشاط و بساط : cinâs-ı hat

رنجیده نگه کرد و گفت:

        کنونت که امکان ِ گفتار هست        بگوی، ای برادر، بلطف و خوشی

        که فردا چو پیک ِ اجل در رسد      بحکم ِ ضرورت زبان در کشی

کسی از متعلقان ِ ^{بستگان، خویشاوندان} مَنَش ^{من، او را} بر حسب ِ واقعه ^ماجرا مطّلع گردانید که فلان عزم ^{kararlılıkla gayret göstermek} کرده است و نیّت ِ جَزم ^{kesin ve kararlı bir şekilde niyet etme} که بقّیت ِ عمر معتکف نشیند و خاموشی گزیند تو نیز اگر توانی سر ِ خویش گیر ^{سر ِ خویش (خود) گرفتن : از پی کار خود رفتن، به هوای دل خود رفتن، به کار خود مشغول بودن} و راه ِ مجانِبت ^{پرهیز کردن، کناره گیری کردن، از چیزی دور شدن} پیش. گفتا به عزّت ِ عظیم و صحبت ِ قدیم ^{سوگند، قسم} که دم بر نیارم  ^{دم در آوردن، دم بر آوردن، نفس کشیدن} و قدم بر ندارم ^{قدم بر داشتن} مگر آنگه که سخن گفته شود بعادت ِ مألوف ^الفت و طریق ِ معروف که آزردن ِ دوستان جهل است و کفّارت ِ یمین سهل ^آسان و خلاف ِ راه ِ صواب ^درست است و نقض ِ ^{خلاف، ضد، ناسازگار} رای ِ اولو الالباب ^{لب: خرد، حکمت}.

“Allah, boş bulunarak ettiğiniz yeminlerden sizi sorumlu tutmaz. Ama bile bile yaptığınız yeminlerden sizi sorumlu tutar. Bu durumda yeminin kefareti, ailenize yedirdiğinizin orta hâllisinden on yoksulu doyurmak yahut onları giydirmek ya da bir köle azat etmektir. Kim (bu imkânı) bulamazsa, onun kefareti üç gün oruç tutmaktır. İşte yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin kefareti budur. Yeminlerinizi tutun. Allah, size âyetlerini işte böyle açıklıyor ki şükredesiniz.” Maide/ 89.

ذوالفقار ِ علی ^{تیغ دو ابرو} در نیام ^kın و زبان سعدی در کام ^çene .

زبان در دهان، ای خردمند، چیست؟

      کلید ِ در ِ گنج ِ صاحب‌هنر ^{اضافت مقطوع}

     چو در بسته باشد چه داند کسی               

 که جوهر فروش است یا پیله‌ور ^{دوره گر، خُرده فروش çerçi}  

Gülistan metnini aşağıdaki adresten dinleyebilirsiniz.

https://ganjoor.net/saadi/golestan/dibache/