Bölüm anahatları

  • Her inancın bir ibadet şekli ve bunu gerçekleştirmek amacıyla kullanılan mekân veya araçları vardır. Şamanizmde ise ayin yapmak için gerekli olan nesnelerin en önemlisi davuldur ve bir inanışa göre; kamların def veya davul adı verilen bu çalgıları Erlik tarafından icat edilmiştir. Bundan dolayı davul, belki de kamın elbisesinden çok daha eskidir. Tarihi kam giysilerinin izlerinin kalmadığı yerlerde bile davul kendisini korumuştur. Altaylılar ve Sahalar bu davullarına “tüngür” derler. Tüngürle (tünür, tür) birlikte bazan “çalu” adı da verilir ki, araştırmacıların bir kısmı bu tüngürü Mogolca asıllı kabul ederken, bir kısmı da çalunun Türkçe çalmak fiilinden türediğini ve defin (davul) içindeki sapa da böyle dendiğini söyler. Bununla birlikte Divanü Lûgat-it-Türk’te bir nev’i davul olan defe “tümrük” dendiğini de görmekteyiz. Kaşgarlı Mahmud bu kelimenin Oguz Türkçesinden geldiğini belirtir.

     

    Davul Türkler tarafından tarihin en eski devirlerinden beri kullanılmaktadır. Buna ait Çin yıllıklarında da kayıtlar mevcuttur. Sadece dini törenlerde değil, eğlenceler ve savaşta da davul en başta gelen çalgıdır[1]. Onun çıkardığı gümbürtü ve ritim tarih boyunca Türk insanını adeta büyülemiştir. Davuldan sesinin çok fazla duyulması sebebiyle[2]; tugun altında insanları toplanmaya çağırmak ve güneşin doğumu ile batımını haber vermek için bir iletişim aracı olarak da yararlanılıyordu.


    [1] Çok eski çağlardan beridir hem dini törenlerde, hem de diğer şölenlerde Türklerin değişik musiki aletlerini kullandıklarına dair kaynaklar bize haber vermektedir. Çinli elçiler Türk yurtlarında gördükleri bu araçlardan söz ediyorlar. Özellikle bu hususta Uygurlar başı çekiyorlardı. Yine arkeolojik buluntu merkezlerinde musikişinaslar ile musiki aletlerinin tasvirlerine de rastlıyoruz. Pekçok musiki aletinin vatanının da Türkistan olduğu söylenir.

    [2] Bazı İslam kaynaklarında, Delhi Türk sultanlarının herhangi bir hadise olduğunda şehrin kapılarını açtırıp, davul çaldırdıklarına ve bu suretle diğer kentlerin de bunu haber aldıklarına değinilmektedir.