Bölüm anahatları

  • Kain ile Habil anlatılarının farklı bir kaynağa ait olduğu ve Yaradılış ve Aden bahçesi mitoslarının geldiğinden farklı eski bir gelenek çemberinden geldiği ileri sürülmektedir.. Yehoyacı'nın öyküsünde, Kain ile Habil, Âdem ile Havva'nın çocukları olup, onların Aden'den kovulmalarından sonra doğmuşlardır.

    Kain bir tarımcı, kardeşi Habil ise bir çoban olarak gösterilmiştir. Kardeşlerin her biri Yehova’ya çeşitli adaklar getirirler. Kain, toprak üzerine döktüğü alın terinin, emeğinin meyvelerini; Habil, koyun sürüsündeki koyunların ilk yavrularını getirir. Kain'in adakları kabul edilmez, ama kardeşininkiler kabul edilir. Kendi adaklarının kabul edilmemesine öfkelenerek ve kardeşininkilerinin kabul edilmesi karşısında duyduğu kıskançlıkla Kain, kardeşini öldürür. Kain'i lanetlenişi ve cinayet yerinden kaçışı ve n üzerine koruyucu işaretin koyulması anlatılır.

    Bu mitos da biçilen toprak; toprağın, üzerine yerleşmiş işleyicisiyle, göçebe çoban arasındaki eski kavgayı yansıtır. Bu temanın, çoban-tanrı Dumuzi ile çiftçi-tanrı Enkimdu'nun, İştar'ın sevgisini kazanabilmek için sundukları armağanlarla girdikleri yarışmayı anımsatır.

      Habil ve Kabil’in öyküsü, insanlık tarihinin en eski sosyoekonomik çatışmalarından biri olarak öne çıkmaktadır. Kabil’in çiftçi oluşu ve Tanrı’ya toprak ürünü adaması, Habil’in ise çoban oluşu ve Tanrı’ya koyun adaması sonucu Habil’in adağının kabul edilmesi çobanlığın çiftçiliğe tercih edildiği anlamına gelerek çiftçi-çoban çatışmasını ortaya çıkarmıştır. Adem ve Havva’nın cennetten düşüşü sonucu toprağa mahkum edilmesi ve Kabil’in işlediği cinayet sonrasında toprağın lanetlenmesi de bu durumu destekleyici niteliktedir. Varlığın göstergesi olan kan toprağa akmıştır ve toprak kirlenmiştir. Çiftçilik yapan ve yerleşik düzene sahip olanlarla, hayvancılıkla uğraşıp göçebe yaşamı benimsemiş olanlar arasında sonu gelmez çatışma söz konusudur.

        Yaratılış mitosu gibi tufan mitosu da birkaç tanedir. İnsanlığın yok edilişi kararını, insanların günahkarlıklarından dolayı Yehova alır. Tufan olayından çok insan ve her türden hayvanları kurtaran Sümer de;  Ziusudra, Babilonyalı’dan, Utnapiştim ve İbrani mitolojisinde, Nuh’dur.

    Kaynakça: Hooke, S.H. (1995), Ortadoğu Mitolojisi, Çev. A. Şenel, Ankara: İmge yayınevi.