Konu 4: CENGİZ İMPARATORLUĞU

CENGİZ İMPARATORLUĞU

Chinggis Khaan, Çinggis Haan)(ya da doğum adıyla Temuçin (anlamı: demirci)), (Moğolca: Чингис Хаан ya da "Tengiz" (anlamı: deniz)), Farsça: جنكيز خان (d. 1162 – ö. 18 Ağustos 1227). Adı "Temüǰin" (Türkçe: Temuçin), Moğolca'da kullanılan Demir anlamına gelen "Temür"den türemiş, “Demirci” anlamına geldiği genel kabul görür. Cengiz Han, ana dili Moğolca'nın yanında Bertold Spuler'in ve Z. V. Togan’ın iddiasına göre Eski Türkçeyi de bilmekteydi. Yaşadığı bölge iki dillilik doğal bir durumdu. Kendi selefleri  de onun gibi birkaç dil bilmekteydi.

Kurduğu imparatorluk Dünya tarihinin bitişik sınırlara sahip en büyük imparatorluğudur. Orta Asya'daki Kara Hıtay, Kuzey Çin'deki Batı Xia ve Jin Hanedanı'nı ele geçirmiş, Orta Asya ve İran'da Hârezmşahlar Devleti de dâhil olmak üzere bir çok yeri fethetmiştir. Avrupa ve Asya'daki hâkimiyeti; radikal olarak bu bölgelerin demografisini ve jeopolitikasını değiştirmiştir. Cengiz İmparatorluğu, günümüzdeki ülkelerden Çin, Moğolistan, Kore, Rusya, Ukrayna, İran, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Irak, Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Pakistan, Macaristan, Polonya, Tacikistan, Afganistan, Türkmenistan, Moldova ve Kuveyt'in neredeyse tamamını ele geçirmiştir ve Sırbistan, Hindistan ile Bulgaristan büyük zarar almıştır, ancak 1241 yılında Viyana'ya yaklaşan yeni Han ölmüş ve Moğollar gelenekleri uyarınca yeni bir Han seçmek için geri çekilmek zorunda kalmıştır. Bunun üzerine Avrupa yaşadığı Moğol gazabından kurtulmuştur.