Bölüm anahatları

  • RADYOBİYOLOJİDE "R" KAVRAMLARI

    Radyoterapide lokal ve bölgesel ışınlama yapılırken hücre ve dokularda etkileşimler

    5R, 6R 7R vbg kavramlarla açıklanır.

    Repair: •Hücreyi radyasyon etkilediğinde hemen tamir başlar

    •Normal doku radyasyon hasarını hemen tamir etmek ister 
    •Kanser hücresi organize değildir, tamiri daha yavaş ve daha etkisizdir
    •Sublethal hasarlar birikirse hücre ölür
    •Radyasyonun indirekt ve birikici etkisi, G0, G1, S fazları
    •Kanser tedavilerine direnç
    •Radyasyon yan etkilerinin tamiri
    •Gece uykuda

    Reoksijenasyon: RT ile kanser kitlesi küçülünce  içlere kan ve oksijen girer.

    •Büyük kanser kitlesinin dış yüzeyine ve çevresine doğru yer alan hücreler çevreden difüzyon ile beslenebilir veya yakınında ki damar dokudan gelen oksijen ve besin kaynaklarından yararlanır.
    •Oysa kanserin merkezinde yeteri kadar damar doku oluşamadığından oksijen ve beslenme sorunu vardır ve hipoksik-nekroz alanları oluşur.
    •Kanserdeki  hipoksik tedavi başarısını bozar. SİGARA tehlikelidir
    •Ortamda oksijen varsa  radikaller daha zehirlidir 
    •Kanser kitlesi küçülmeye başlar ve oksijensiz merkez bölgelere kan akımı ulaşarak hipoksik hücreler oksijenlenir ve sonra ki seanslarda uygulanan  Radyoterapi ile kanser merkezindeki hücreler yok olur

    Reassortmant, Repopulasyon; •Radyasyon ile ölen dokudaki hücrelerin yerine zamanla anne/ana/stem hücreden çoğalarak yeni hücreler gelir.

    •Bu işlem normal dokuda olursa iyidir. 
    •Ancak kanserde olursa kanserin tekrar dan büyümesi anlamındadır ve kötüdür

    Redistribution: Çoğalan normal ve kanser hücreleri belli bir zaman siklusu ve aşamaları ile çoğalmaya devam ederler.

    •Radyasyon uygulandığı sırada hücre siklusunun G0, G1 ve S faz içinde olan hücreler hemen yok olmaz iken, G2 ve Mitoz (M)  kolay etkilenir. 
    •Geriye kalan G0, G1 ve S fazında olan milyarlarca hücre  tekrar G2 ve M fazına girerek yeniden hücre siklusu içinde dağılma sağlanmış olur.

    Radyo duyar veya radyo rezistan: Bazı normal ve bazı kanser hücreleri doğal olarak veya bulunduğu aşamaya göre radyasyona hassas  veya  dirençli olabilir.

    •Kemik iliği ve kan hücreleri,
    •Epitel kök hücreleri (Cilt ve mukozalar)
    •Üreme sistemindeki kök-gamet hücreleri (sperm-yumurta)
    •Embriyo hücreleri,  G2-M oranı fazla “blastik”  normal veya tümörler radyasyona hassastır
    •Patolojik olarak kötü farklılaşmış (az diferansiye) kanserlerin sağ kalım oranları kötüdür.
    •Genel olarak histolojik yapısına göre nöronlar, bağ ve destek doku gibi normal dokular ayrıca patolojik yapısına göre (melanoma, sarkoma vbg) radyasyona dirençli (Radyorezistan) 
    •Yeniden oksijenlenme, yeniden dağılım kavramları radyasyona hassasiyet 
    •Tamir ve yeniden çoğalma ise radyasyona direnç kavramı içinde tanımlanır.

    İmmun Rejeksion: Radyasyon hasarı ile hücre antijenleri ortaya çıkar

    •İmmun Bağışıklık hücreleri bu antijenleri tanır ve kansere saldırır

    Remodelling: ışınlanan mikro çevre yeniden modellenir, yeniden yapılanır

    Burada birçok molekül etkilidir. TGFβ=Transforming growth factor beta

    VEGF= Vascular endothelial growth factor

    bFGF= Basic fibroblast growth factor,

    IGF= Insulin like growth factor,

    PDGF= Platelet-derived growth factor,

    HGF= Hepatocyte growth factor, c-MET

    CTGF= Connective tissue growth factor

    KGF=Keratinocyte growth factor,

    •Cytokines-Chemokines
    •ENA= Epithelial neutrophil-activating peptide,
    •GRO= Melanoma growth-stimulatory activity,
    •IL= Interleukin
    •MCP= Monocyte chemoattractant protein,
    •MIP= Macrophage protein,
    •RANTES= Regulate activation normal T expressed secreted
    •TNFα = Tumor necrosis factor alpha,
    •c-MET= HGFR= Tyroine Kinase MET (mesenchymal epithelial transition)
    •chemokine (C-X-C motif) ligand 12 (CXCL-12; SDF-1; Stromal Derived Factor)

    NGF= Nerve growth factor,

    SCF= Stem cell factor,

    CSF= Colony-stimulating factor,

    GM-CSF= GM-colony stimulating factor,

    HB-EGF= Heparin-binding epidermal   growth factor-like growth factor

    •Inflammatory Mediators
    •CO, H2O2, NO, O−
    •HETEs= Hydroxyeicosatetraenoic acids,
    •PAF= Platelet activating factor,
    •PGE2,
    •Phospholipase A2 activating protein,
    •Prostacyclin,
    •cyclooxygenase-2 (COX-2),
    •urokinase plasminogen activator (uPA)
    •cathepsins B and D