Bölüm anahatları

  • İKİNCİ HAFTA

     

    BİLİMLER

     

    Şimdi Bilim Kültürü’nün ilk öğesi olan bilimlerin kendisine kısaca bakabiliriz. Bilimsel bilgiye dayalı Zihnî Dünya, bir taraftan Hakikî Dünya’yı anlamaya-açıklamaya, diğer taraftan da [insanların veya daha da doğrusu, bilimi üretebilen ve kullanabilen toplumların yararına olacak şekilde] değiştirmeye-düzenlemeye çalışır. Birinci maksat, Kuramsal Bilimler’in, ikinci maksat ise, Kılgısal Bilimler’in ortaya çıkışına zemin hazırlar.

    Bilimler, elbette, sadece bunlardan ibaret değildir; Matematiksel Bilimler, Tarihsel Bilimler gibi başka bilimler de vardır ve bunlardan da bir nebze söz etmek gerekir.

     

    Yöntem

    Yöntem, bütün bilimlerde aynıdır:

    1. [Bazen öncel bir varsayım eşliğinde] gözlemsel veriler toplanır.

    2. Sorunu açıklayacak-çözecek şekilde düzenlenir.

    3. Açıklama-çözüm, şayet mümkünse veya mümkün olduğu ölçüde “matematiksel bir dille” ifade edilir ve ardından

    4. Yeni gözlemsel verilerle sınanır.

    Böylece, Hakikî Dünya ile en mükemmel biçimde örtüşecek bir Zihnî Dünya kurgulanmaya gayret edilir.

     

    Doğa Bilimleri

     

    Kuramsal Bilimler’den Doğa Bilimleri, “İnorganik Âlemi İnceleyen Bilimler” ve “Organik Âlemi İnceleyen Bilimler” olmak üzere ikiye ayrılabilir:

    · Birinci grubu teşkil eden bilimler, esasen astronomi, fizik ve kimyadan,

    · İkinci grubu teşkil eden bilimler ise, esasen biyoloji, sosyoloji ve psikolojiden ibarettir.

    Diğer birçok bilimin bunlarla irtibatı vardır; meselâ jeoloji, astronomi ile iktisat ise sosyoloji ile ilişkili görünmektedir.

     

    Mühendislikler

     

    Kılgısal Bilimler’den Mühendislikler, Kuramsal Bilimler’den Doğa Bilimleri’yle karşılıklı bir etkileşim içindedirler ve “İnorganik Âlemi Düzenleyen Mühendislikler” ve “Organik Âlemi Düzenleyen Mühendislikler” olmak üzere ikiye ayrılabilirler:

    · Birinci grubu teşkil eden mühendislikler, ticarî, askerî ve imarî bütün uygulama alanlarını ve mimarlığı kapsar.

    · İkinci grubu teşkil eden mühendislikler ise, ziraat mühendisliğini, gen mühendisliğini, her türlü beden ve ruh hekimliklerini ve toplum-insan mühendisliklerini içerir.

     

    Matematiğin Doğası

     

    Matematiğin ikili bir doğası vardır: (a) Hem “niceliksel varlıklar”la, yani sayılar ve çizgilerle müstakil zihnî dünyalar kurar ve (b) hem de duyumsal verilere istinaden kurgulanan meselâ fiziksel veya sosyolojik zihnî dünyaları niceselleştirir.

    Ayrıca, unutmamak gerekir ki Kuramsal Bilimler kadar, Kılgısal Bilimler de matematiğe ihtiyaç duyar; öyleyse, matematik, evrensel bir araçtır.