ARNAVUTLUK

Arnavutluk 1912 yılında bağımsızlığını ilan etmiş, özellikle 28 Kasım 1912’de Avlonya’da bağımsızlık vurgulanmıştı. 1913 yılında toplanan Londra Konferansı, Arnavutluk’un bağımsızlığını tanıdı ve sınırlarını saptadı. Altı Avrupa devletinin Londra’da verdiği kararla Yunanistan, işgal ettiği güney Arnavutluk topraklarından çekilmesine karşılık olarak Limni, Midilli, Sakız, Sisam gibi Doğu Ege adalarını topraklarına kattı; Arnavutluk, bugünkü topraklarına ulaşmış oldu. Ancak tarih sahnesine bağımsız bir devlet olarak çıkmasının hemen sonrasında iç karışıklıklar içine düşerek dış tehditler karşısında kaldı. Güneyde Avlonya’da kurulan hükümeti kuzeyli Arnavutlar tanımadı. I.Dünya Savaşı içinde de işgale uğrayan ve LNC’nin Demokratik Cephe olarak yeniden adlandırıldığı ve Alman güçleri Kasım 1944’te Tiran’dan ayrıldıktan sonra ülkenin kontrolünü tamamıyla ele geçirildiği Arnavutluk’ta diğer devletlerde olduğu gibi, komünist liderler başında Enver Hoca olduğu halde bir an önce konumlarını güçlendirmek ve muhalefeti yok etmek için harekete geçtiler. İçişleri Bakanı Koçi Xoxe bu tür muhalif avına çıkan mahkemelerde başkanlık yaptı. Aralık 1945’te, listesinde sadece Demokratik Cephe üyelerinin yer aldığı bir seçim yapıldı. %93 ile iktidara hakim olan parti ve 1946’nın Ocak ayında toplanan yeni Meclis monarşiyi kaldırdı. Bir halk cumhuriyeti ilan edildi. Hazırlanan anayasa, Yugoslavya’dakine ve Sovyetler Birlği’ndekilere benzemekteydi. Türkiye ile Arnavutluk arasındaki diplomatik ilişkiler Atatürk zamanında kuruldu. Bu tarihlerde Arnavutluk’ta Mati beylerinden Ahmet Zogu (1895-1962) yönetimdeydi ve Türkiye’yle yakınlaşmaya yönelme eğilimindeydi. Ahmet Zogu 1923 yılında başbakandı ve 1925 yılında ise Arnavutluk Cumhurbaşkanı oldu. 24 Temmuz 1925’te Arnavutluk’un liman şehri Avlonya’da (Vlora) Türkiye Konsolosluğu açıldı ve buraya Abdüllahat Bey (Akşin) atandı. 1925’ten itibaren Tahir Lütfi Tokay, Ruşen Eşref Ünaydın, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, M.Emin Ali Türkgeldi, Hulusi Fuad Tugay gibi birçok elçi, Arnavutluk’ta görev yaptı. Arnavutluk’ta; 1948-1961 arasında Sovyet Dönemi, 1961-1978 arasında Çin Dönemi etkisi hem iç hem de dış siyasette etkili oldu.

Ders notu hazırlanırken faydalanılan bazı kaynaklar:

M.Murat Taşar-Burhan Metin-Altay Ünaltay; Bosna-Hersek ve Postmodern Ortaçağa Giriş, İstanbul 1996.

Aleksandre Popovic; Balkanlarda İslam, İstanbul 1995.

Barbara Jelavich; Balkan Tarihi 2: 20.Yüzyıl, İstanbul 2013.

R.J.Crampton; İkinci Dünya Savaşı’ndan Sonra Balkanlar, İstanbul 2007.

A.Gündüz Ökçün-Ahmet R.Ökçün; Türk Antlaşmaları Rehberi (1920-1973), Ankara 1974.

Misha Glenny; The Balkans 1804-1999: Nationalism, War and the Great Powers, London 1999.

Yusuf Hamzaoğlu; Balkan Türklüğü: Araştırmalar, İncelemeler (Makedonya, Sırbistan, Hırvatistan), Cilt.1, Ankara 2000.

Bilal N.Şimşir; Türkiye-Arnavutluk İlişkileri, ASAM yayını, Ankara 2001. (Balkan Araştırmaları Dizisi: “Türkiye-Arnavutluk İlişkileri Tarihçesi 1912-1985”).

Emir Türkoğlu; “Kosova Arnavutlarının Milliyetçiliği”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, derleyenler:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

Osman Karatay; “Milosevic Dönemi Yugoslav Dış Siyaseti, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

Osman Metin Öztürk; “Türk Dış Politikasında Balkanlar”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

M.Murat Hatipoğlu; “Yunanistan’ın Dış Politikası ve Balkanlar (1990-2000)”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

Mihai Manea; “Yunanistan’ın Dış Politikası ve Balkanlar (1990-2000)Soğuk Savaş’tan Günümüze Romanya Diplomasisi”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

İlker Alp; “Makedonya Üzerindeki Mücadele ve Makedonya Cumhuriyeti”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Dünden Bugüne Makedonya Sorunu, ASAM yayını, Ankara 2002.

Nazif Kuyucuklu; Balkan Ülkeleri İktisadı, 2: Bulgaristan, İstanbul 1987.

David Parker (der.); Batı’da Devrimler ve Devrimci Gelenek 1560-1991, Ankara 2000.

(Ek Not. Ayrıca muhtelif ansiklopediler, başvuru eserleri ve siyasi tarih kitaplarından da yararlanılmıştır.)