Bölüm anahatları

  • İllirya, siyaseten, Pan-Güneyslavizmi’nin tasarladığı geniş bir Avrupa coğrafyasına işaret etmekte ve daha sonrasında gelişecek olan bir güney-Slavlık ideolojisinin de temelini oluşturmaktaydı.

    1830’dan başlayarak İliryalılar hareketi, tüm güney-Slavların birleşmesini isterken (Yugo-Slav), 1895’te kurulan Hırvat nasyonalistlerinin Frankian hareketi bu düşüncenin karşısında yer alıyordu. Slav birliği düşüncesinin köklerinde Hırvatistan’daki düşün akımlarını görmek mümkündü; ya da Avusturya-Macaristan monarşisine karşı bir tepki olarak gelişen İllirizm hareketine uzanmaktaydı. Düşün hayatında, İlliryalılar hareketi, Balkanların en eski yerleşiklerine ve antik döneme uzanan referanslar vermekte, tüm Slav kökenli halkların (İllirizm- Ljudivet Gaj 1809-1875) Willach, Skutari (Arnavutluk’ta İşkodra) ve Varna (Bulgaristan) arasında birleşmelerinin propagandasını yapmaktaydı. Slovenya’da Piskopos Josip Strossmayer (1815-1905) Belgrad’daki Sırplarla kurulacak bu ortak Yugo-Slav (güney-slav) devletinin ağırlık merkezinin Sırbistan olması konusunda hemfikirdi. Yugoslavlık düşüncesi güçlü bir şekilde yayılmasını, Yugo-Slav ifadesinin yaygın bir şekilde kullanıldığı Dalmaçya ve Hırvatistan’da gerçekleştirdi. Hırvat ve Slovenler “Yugo-Slavya” tezini savunurken, Sırplar ise güney-Slav halklarını tek çatı altında toplayacak bir “Büyük Sırbistan” tasarımını savunmaktaydılar.

    Ders notu hazırlanırken faydalanılan bazı kaynaklar:

    M.Murat Taşar-Burhan Metin-Altay Ünaltay; Bosna-Hersek ve Postmodern Ortaçağa Giriş, İstanbul 1996.

    Aleksandre Popovic; Balkanlarda İslam, İstanbul 1995.

    Barbara Jelavich; Balkan Tarihi 2: 20.Yüzyıl, İstanbul 2013.

    R.J.Crampton; İkinci Dünya Savaşı’ndan Sonra Balkanlar, İstanbul 2007.

    A.Gündüz Ökçün-Ahmet R.Ökçün; Türk Antlaşmaları Rehberi (1920-1973), Ankara 1974.

    Misha Glenny; The Balkans 1804-1999: Nationalism, War and the Great Powers, London 1999.

    Yusuf Hamzaoğlu; Balkan Türklüğü: Araştırmalar, İncelemeler (Makedonya, Sırbistan, Hırvatistan), Cilt.1, Ankara 2000.

    Bilal N.Şimşir; Türkiye-Arnavutluk İlişkileri, ASAM yayını, Ankara 2001. (Balkan Araştırmaları Dizisi: “Türkiye-Arnavutluk İlişkileri Tarihçesi 1912-1985”).

    Emir Türkoğlu; “Kosova Arnavutlarının Milliyetçiliği”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, derleyenler:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

    Osman Karatay; “Milosevic Dönemi Yugoslav Dış Siyaseti, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

    Osman Metin Öztürk; “Türk Dış Politikasında Balkanlar”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

    M.Murat Hatipoğlu; “Yunanistan’ın Dış Politikası ve Balkanlar (1990-2000)”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

    Mihai Manea; “Yunanistan’ın Dış Politikası ve Balkanlar (1990-2000)Soğuk Savaş’tan Günümüze Romanya Diplomasisi”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Balkan Diplomasisi, der:Ömer E.Lütem-Birgül Demirtaş Coşkun, ASAM yayını, Ankara 2001.

    İlker Alp; “Makedonya Üzerindeki Mücadele ve Makedonya Cumhuriyeti”, Balkan Araştırmaları Dizisi: Dünden Bugüne Makedonya Sorunu, ASAM yayını, Ankara 2002.

    Nazif Kuyucuklu; Balkan Ülkeleri İktisadı, 2: Bulgaristan, İstanbul 1987.

    David Parker (der.); Batı’da Devrimler ve Devrimci Gelenek 1560-1991, Ankara 2000.

    (Ek Not. Ayrıca muhtelif ansiklopediler, başvuru eserleri ve siyasi tarih kitaplarından da yararlanılmıştır)