Bölüm anahatları

  • El sanatları açısından da çok yetenekli olan bu insanlar, madene ve ağaca istedikleri şekli verebildikleri gibi ondan masa, sandalye, yatak, perde, dolap, sepet ve kap-kacak türü eşyaları yapabiliyorlardı. Orta Asya’nın çeşitli yerlerinde gerçekleştirilen kazılarda bunlar ortaya sık sık çıkarılıyor. Mesela Hazar şehirlerinden Sarıg-el’de (Sarkel) çanak-çömlek ve çeşitli maden işleme atölyeleri mevcuttu. Dünya masa, sandalye, koltuk, karyola türü tahta yatakları Türklerden öğrendi. Bu ahşap malzemeleri, sahip oldukları ormanlardan elde ediyorlardı. Ormanlar aynı zamanda ok, yay ve kargı gibi silahları için de ham madde kaynağıydı.

     

    Bu kullandıkları eşya ve giyeceklerini çok güzel hayvan ve bitki motifleriyle donatıyorlardı. 15. asrın başlarında, Temür Beg’in nezdine yollanan İspanyol elçisi Claviyo bir merasim sırasında, Semerkant’taki Temür’ün otağını anlatırken hayranlığını gizleyemiyor. Ayrıca buradaki çadırlardan birisinin üzerinde çok büyük, kanatları açılmış, gümüşten bir kartal olduğunu; biraz aşağıda yer alan bir çadırın tepesinde de son derece sanatkârane bir tarzda, sanki kartaldan korkup kaçan, kanatları yine açık ve yüzleri kartala dönük, gümüşten yapılmış üç şahin suretini tarif eder. Bu kartalın sanki şahinlerin üzerine çullanacakmış gibi tasvir olunduğunu yazar. Bu muhteşem sanatı şehir ve saraylarında da en harika biçimde uyguladılar. Mesela Hun-Hsia hükümdarı Tengriken Boncuk’un (He-lien P’o Po) yaptırdığı saraylardan birinin sütunları tahtadan ve gök kuşağını andıran bir biçimdeydi. Çatısı adeta kuşun uçarken kanatlarını açtığı şekle benziyordu. İçindeki yazlık ve kışlık odalar birbirinden boncuk kapılarla ayrılırdı. Odaların içerisinde yerleştirilmiş olan ayna sistemiyle, etraf o kadar güzel aydınlanıyordu ki, dışarısı gece mi, gündüz mü bilinemiyordu. Bunlar ince bir sanatın ürünüydü.

    KONUNUN DEVAMI İÇİN OKUNMASI GEREKEN KAYNAK:

    Prof.Dr. Saadettin Yağmur Gömeç, Türk Kültürünün Ana Hatları, 4. Baskı, Ankara 2018

    Prof.Dr. Saadettin Yağmur Gömeç, “Konar-Göçer Türklerde Ekonomik Hayat”, SDÜ. Sosyal Bilimler Dergisi, Prof.Dr. Kemal Göde Armağan Sayısı, Isparta 2013