Bölüm anahatları

  • Hâfız  Divanı Şerhi

    1. Gazel:

     

    Hâfız Divanında yer alan ilk gazel:

     

    Bu derste asıl konuya girmeden önce gazel nazım şekli hakkında bilgilendirme yapılır (bilgilendirme ekteki dosyada yer almaktadır). Bu gazelin metnini okuyup Türkçe tercümesini yaptıktan sonra ekte yer alan belgelerde ayrıntılı olarak yer aldığı üzere gazelin dil özelliklerini belirtip anlam ve içerik bakımından tahlil ve irdelemesi yapılır. Türkçe tercümede Arapçadan çevrilen yerler italik olarak gösterilmiştir.

     


     

     

    الا یا ایها الساقی ادر کأسا و ناولها

    به بوی نافه‌ای کاخر صبا زان طره بگشاید

    مرا در منزلِ جانان چه امنِ عیش چون هر دم

    به می سجاده رنگین کن گرت پیرِ مغان گوید

    شبِ تاریک و بیمِ موج و گردابی چنین هایل

    همه کارم ز خود کامی به بدنامی کشید آخر

    حضوری گر همی‌خواهی از او غایب مشو حافظ

     

     

    که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها

    ز تابِ جعدِ مشکینش چه خون افتاد در دل‌ها

    جرس فریاد می‌دارد که بربندید محمل‌ها

    که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسمِ منزل‌ها

    کجا دانند حالِ ما سبکبارانِ ساحل‌ها

    نهان کی ماند آن رازی کز او سازند محفل‌ها

    متی ما تلق من تهوی دع الدنیا و اهملها

     

     

     

    Türkçe çevirisi:

    Sâki kadehi gezdir ve sun bana da. Aşk önce kolay göründü fakat sonrasında güçlükler sökün etmeye başladı.

    Sabâ rüzgârı sevgilinin misk kokulu saçını çözer de misk kokusu gelir mi diye nasıl da kan ağladı yürekler!

    Ziller/çanlar hep feryat edip yükleri bağlayın diye seslenirken sevgilinin menzilinde bana nasıl huzur ve rahat olabilir ki?

    Muğlar pîri sana derse tut sözünü şarapla boya seccadeyi. Çünkü sâlik/seyrüsülûk ehli/bu yolun yolcusu menzillerin yolundan yordamından habersiz olmaz.

    Karanlık gece, dalga korkusu ve böyle korkunç bir girdap (hepsi çıkar karşımıza). Sahilde [umarsız ve kayıtsız halde oturan] gamsız insanlar nereden bilecek halimizi?

    Kendi başıma yaptığım bütün işler adımı sonunda kötüye çıkardı. Bir sır nasıl gizli kalır ki onunla kurulurken mahfiller/sır hakkında her ortamda konuşulup dururken?

    Huzur istiyorsan ondan gafil olma Hâfız. Sevdiğine kavuşunca dünyayı bırak gitsin!

     

    (Muğ: Zerdüştî rahibi, Zerdüşt dini mensubu, mecazi olarak meyhaneci ve/veya mürşit ve şeyh. Muğlar tapınağı: Ateşkede, meyhane, tekke.)

     

    Gazelin ekteki dosyada yer alan şerhinin bir bölümü telif haklarıyla ilgili kurallar gözetilerek aşağıdaki kaynaktan öğretim amaçlı olarak alıntılanmıştır:

    Bahâuddin-i Hurremşâhî, Hâfiz-nâme, İntişârât-i İlmî ve Ferhengî, Tahran 1366 (1987), s. 91-100