Bölüm anahatları

  • Hâfız Divanı

    7. Gazel

     

     

    یوسفِ گم گشته باز آید به کنعان غم مخور

    ای دلِ غم دیده حالت به شود دل بد مکن

    گر بهارِ عمر باشد باز بر تختِ چمن

    دورِ گردون گر دو روزی بر مرادِ ما نرفت

    هان مشو نومید چون واقف نئی از سرِّ غیب

    ای دل ار سیلِ فنا بنیادِ هستی بر کَنَد

    در بیابان گر به شوقِ کعبه خواهی زد قدم

    گرچه منزل بس خطرناک‌است و مقصود بس بعید

    حالِ ما در فرقت جانان و ابرامِ رقیب

    حافظ در کنجِ فقر و خلوتِ شبهای تار

     

    کلبۀ احزان شود روزی گلستان غم مخور

    وین سرِ شوریده باز آید به سامان غم مخور

    چترِ گل در سر کشی ای مرغِ خوشخوان غم مخور

    دائما یکسان نباشد حالِ دوران غم مخور

    باشد اندر پرده بازیهای پنهان غم مخور

    چون ترا نوح است کشتی‌بان ز طوفان غم مخور

    سرزنشها گر کند خارِ مغیلان غم مخور

    هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور

    جمله می داند خدای حال حال گردان غم مخور

    تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور

     

    Vezin: Fâilâtun fâilâtun fâilâtun fâilun (remel)

     

     

    Türkçe çevirisi:

    Kaybolan Yusuf Kenan’a döner üzülme. Hüzünler kulübesi bir gülistan olur, üzülme.

     

    Gamlı gönül, düzelir halin karamsar olma, bu perişan başın huzura erer, üzülme.

     

    Ömrün baharı olursa yine çimlerin tahtında, ey güzel ötüşlü kuş, güller şemsiyen olur, üzülme.

     

    Dünya iki gün muradımızca varsın dönmesin. Devranın hali daima aynı olmaz, üzülme.

     

    Sakın ümitsiz olma, çünkü gayb sırrına vâkıf değilsin. Perde gerisinde gizli oyunlar vardır, üzülme.

     

    Yokluk seli varlığın temelini yıkarsa, a gönül, madem kaptanın Nuh’tur, tufan olur diye üzülme.

     

    Çölde Kâbe iştiyakıyla yürüyeceksen deve dikenleri seni iğnelerse üzülme.

     

    Menzil çok tehlikeli, maksat çok uzak olsa da sonu olmayan hiçbir yol yoktur, üzülme.

     

    Yârden ayrı halimizi de yârin gözeticisinin inadını da, halleri değiştiren Allah hepsini bilir, üzülme.

    Hâfız, karanlık gecelerin yokluk ve halvet köşesinde, virdin ve duan Kur’an dersi oldukça sen üzülme.

     

    (Gazelin farsça şerhi pdf dosyası halinde ektedir.)

     

     

    Farsça nesirle anlamı:

    1-  غم مخور که سرانجام یوسف گم گشته به کنعان -سرزمین مادری خود -باز می گردد و کلبه ی غم و اندوهی که در فراق یار، مکان گریه و ناله بود به گلستان تبدیل می شود و شادی به جای غم می نشیند.
    2-  ای دل غمدیده!غم مخور، حالت بهتر خواهد شد.مهراس و نگران نباش که روزی این سر که افکار آشفته و پریشان دارد، آرامش می یابد و قرار می گیرد.
    3-  ای بلبل عاشق خوشخوان!غم مخور که اگر بهار عمر باقی باشد و بماند، دوباره بر تخت باغ می نشینی و خود را میان گل ها پنهان می کنی و از شوق وصال آواز می خوانی.
    4-  چنانچه مدت زمان کوتاهی روزگار و پیش آمدهای آن چنانکه ما می خواستیم و آرزو می کردیم نبود، غم نخور، زیرا پیوسته به یک حال و روز هم نخواهد ماند.
    5-  هرگز ناامید نباش و غم مخور، زیرا از قضای الهی آگاهی نداری و نمی دانی که چه پیش خواهد آمد و در پشت پرده ی عالم غیب، چه پیش آمدهای موافقی که انتظار آن را نداری، وجود دارد و چه سرنوشتی برایت رقم خورده است.
    6-  ای دل!غم مخور که اگر سیل فنا بخواهد بنیاد هستی تو را بر کند و نابود سازد، نوح کشتیبان است و تو را از این طوفان نجات خواهد داد.در گذران این جهان و پیش آمدهای ناگوار آن به پروردگار تکیه کن.
    7-  اگر از شوق دیدار که کعبه قدم به بیابان نهادی و چنانچه خار مغیلان تو را برای ترک وطن سرزنش کرد و آزار داد، غم مخور.برای رسیدن به آرزوها باید رنج برد و نشدن ها را تحمل کرد.
    8-  اگر منزلگاه کاروان خطرناک است و مقصد بسیار دو غم مخور؛ این را بدان که هیچ راه و مقصدی نیست که پایان نداشته باشد؛ خطرها پایان می یابد و به آرزوهایت خواهی رسید.
    9-  خدای دگرگون کننده ی حال ها از حال و روز این بنده ی عاشق و آزار و پافشاری رقیب در ممانعت از دیدار معشوق، آگاه است، بنابراین غم مخور؛ اوست که باید احوال ما را دگرگون کند.
    10-  ای حافظ! تا زمانی که در خلوتگاه فقیرانه و عزلت شب های تاریک، ورد و ذکر تو دعا و درس قرآن است، غم مخور؛ به عبادت و دعا خواندن ادامه بده تا به آرزوی خود برسی.