Bölüm anahatları

  • Hâfız Divanı

    8. Gazel

     

     

    بر نیامد از تمنّای لبت کامم هنوز

    روز اول رفت دینم در سر زلفین تو

    ساقیا یک جرعه ای زان آب آتشگون که من

    از خطا گفتم شبی زلف تو را مشک ختن

    پرتو روی تو تا در خلوتم دید آفتاب

    نام من رفته است روزی بر لب جانان به سهو

    در ازل داده است ما را ساقی لعل لبت

    ای که گفتی جان بده تا با شدت آرام جان

    در قلم آورد حافظ قصّه ی لعل لبش

     

    بر امید جام لعلت دُردی آشامم هنوز

    تا چه خواهد شد درین سودا سرانجام هنوز

    در میان پختگان عشق او خامم هنوز

    می زند هر لحظه تیغی مو بر اندامم هنوز

    می رود چون سایه هر دم بر در و بامم هنوز

    اهل دل را بوی جان می آید از نامم هنوز

    جرعه ی جامی که من مدهوش آن جامم هنوز

    جان به غم هایش سپردم نیست آرامم هنوز

    آب حیوان می رود هر دم ز اقلامم هنوز

     

    Vezin: Fâilâtun fâilâtun fâilâtun fâilun (remel)

     

     

    Türkçe çevirisi:

    Dudaklarından hâlâ eremedim arzuma

    Lâl kadehini umarak tortu içerim hâlâ

     

    İlk gün zülüflerinin uğruna gitti dinim

    Bakalım akıbetim ne olacak bu sevdada

     

    Sâkî o ateşli sudan bir yudum ver çünkü ben

    Hâlâ hamım onun aşkında pişenler arasında

     

    Bir gece yanılıp zülfüne Hoten miski dedim

    Tüylerim diken diken oluyor hâlâ vücudumda

     

    Yüzünün ışığını halvetimde göreli güneş

    Gölge gibi geliyor hâlâ kapıma duvarıma

     

    Canan bir gün yanlışlıkla adımı anmış

    Adımdan gönül ehline can kokusu gelir hâlâ

     

    Lâl dudağının sâkîsi ezelde bize öyle bir kadehten

    Yudumlatmış ki ben hâlâ sarhoşum o yudumla

     

    Can ver ki ruhun huzura ersin demiştin ya

    Dertleriyle can verdim de hâlâ eremedim huzura

     

    Hâfız kaleme aldı onun lâl dudağının hikâyesini

    Kalemlerimden hâlâ abıhayat sızmakta

    (Gazelin farsça şerhi pdf dosyası halinde ektedir.)

     

     

    Farsça nesirle anlamı:

    1- ای یار!هنوز از لب تو سخنی نشنیده و بوسه ای شیرین نگرفته و به آرزو نرسیده ام و هم چنان به امید نوشیدن شراب لب لعلت، دُردی آشام هستم.دیری است که در آرزوی عنایتی از پروردگار و گشایشی در درک اسرار عالم بوده ام.
    2- ای معشوق!همان روز اول با دیدن گیسوی تابدار و زیبایت گرفتار شدم و دینم تباه شد تا ببینم که در این عشق و جنون چه سرانجامی خواهم داشت.
    3- ای ساقی!عنایتی نما و یک جرعه از آن شراب سرخ آتشین به من بنوشان تا به این وسیله در میان عاشقان با تجربه و با کمال عشق او که هنوز خام و بی تجربه ام به پختگی برسم.
    4- ای یار!یک شب به اشتباه، گیسوی خوشبوی تو را مشک ختن نامیدم و از آن پس، هر لحظه موهای تنم چون تیغی بر اندامم فرو می رود.در راز و نیاز شبانه ی خود، محبوب ازلی را به چیزی این جهانی تشبیه کرده و اکنون از پشیمانی هر دم رنج می برم.
    5- از زمانی که آفتاب، چهره ی درخشان تو را در خلوت من دید با آن همه درخشندگی باز عاشق آن پرتو روی تو شد و چون سایه هنوز هم بر در و بام من پنهانی بالا می رود و می گریزد تا دوباره این جلوه ی گذرا را ببیند.
    6- روزی معشوق بر حسب اتّفاق بی آنکه من شایسته باشم، نام مرا به زبان آورد، هنوز صاحبدلان و عاشقان مرا دوست می دارند و از نام من بوی جان و حیات به مشامشان می رسد.
    7- ای معشوق و محبوب!در ازل، لب سرخ و شراب آلود تو جرعه ای شراب به ما نوشاند که هنوز هم از نوشیدن آن مست و مدهوش و بی خبرم.هنوز از خطاب «اَلَست»پروردگار خویش در روز ازل مست هستم.
    8- ای کسی که گفتی در راه عشق، جان بباز تا به آرامش خاطر برسی!در راه غم های عشق جان باختم، ولی هنوز به آرامش دست نیافتم.ای کسی که گفتی از خودی و نفسانیت خود بگذر و در اوصاف حق فنا شو تا به عالم معنا راه یابی و به وصال محبوب برسی!در این راه جان نهادم، ولی هنوز به آرامش حاصل از درک اسرار غیب نرسیده ام.
    9- حافظ روزی داستان لب شیرین و حیات بخش یار را نوشت و هنوز هم هر لحظه از قلم های من و عبارات و شعر من آب حیات و زندگی می چکد.

    منبعه : 
    باقریان موحد، رضا؛ (1390)، شرح عرفانی دیوان حافظ بر اساس نسخه دکتر قاسم غنی و محمد قزوینی، قم: کومه، چاپ اول