مَثَل

TEMSİL

Bir garip, telaş içinde ev arıyordu. Bir arkadaşı onu viran hanesine götürdü.

Eğer bu evin çatısı olsaydı, dedi, benim yanıma yerleşirdin.

Evde bir oda daha olsaydı, ailen de burada barınırdı.

Dedi, evet, dostların yanı güzeldir. Fakat azizim, “eğer”de oturulmaz.

[740] Bunca âlem güzellik ister, fakat sahte güzellik yüzünden yanar durur.

Yaşlı genç, herkes altın peşindedir. Fakat avamın gözü sahtesini gerçeğinden ayıramaz.

Bak, kalp altına vurur, şavkı saf altının. Mihenk olmadan, göz kararı altın seçme sakın.

Mihengin varsa seç. Yoksa yürü, bir bilene kendini teslim et.

Ya canında mihenk olmalı ya da yol bilmeden yola çıkmamalısın.

[745] Gulyabani sesi tanıdık gelir. Fakat o, insanı yokluğa sürükleyen tanıdık gibidir.

Kervancılar, diye bağırır o, bana doğru gelin, işte yol burda.

Gulyabani, her birine adıyla seslenerek insanı yitikler arasına katmak ister.

İnsan oraya vardığı zaman, görür kurdu ve aslanı. Ama artık ömür ziyan olmuştur. Artık yol uzak, vakit geçtir.

Gulyabaninin sesi nasıldır? Mal isterim, makam ve itibar isterim, demen yok mu; [bundan âlâ gulyabani sesi mi olur]?

[750] İçindeki bu seslere engel ol. İşte o zaman sırlar açığa çıkar.

Hakk’ı zikret, gulyabanilerin sesini yak. Nergisin gözünü[1] bu akbabalardan uzak tut.

Yalancı sabah (subh-i kâzib)ı gerçek sabah (subh-i sâdık)tan ayır. Şarabın rengini kadehin renginden ayır.

Böylece olur ki yedi renkli gözlerin, sabır ve tahammülle başka bir göz olup çıkar.

[Böylece] bu renklerden başka renkler görürsün. Taşlar yerine inciler görürsün.

[755] İnci ne ki? Bir deniz olursun hatta, gökyüzünü dolaşan bir güneş…

Çalışan, atölyede gizlidir. Sen atölyeye git de açıkça gör onu.

İş çalışana perde dokuduğu için, o iş dışında onu göremezsin.

Atölye, iş işleyenin yeri olduğundan, atölyenin dışında olan ondan habersizdir.

Öyleyse atölyeye, yani yokluğa gir ki yaratışı ve yaratıcıyı bir arada göresin.

[760] Atölye açıkça görme yeri olduğundan, atölyenin dışı da gizleniş yeridir.

İnatçı Firavun’un yüzü varlığa dönüktü ve o, kaçınılmaz olarak atölyeye kördü.

Bu bakımdan o, kazâyı kapıdan geri çevirmek için kaderi değiştirmek istiyordu.

Kaza ise o sahtekârın kibrine hep bıyık altından gülüyordu.

Allah’ın hükmü ve takdiri değişsin diye, yüz binlerce günahsız çocuk öldürdü o.

[765] Mûsa Peygamber ortaya çıkmasın diye, binlerce zulmün ve kanın vebali altına girdi.

Onca kan dökmesine karşın, Mûsa yine de doğdu ve onun kahroluşu için hazırlandı.

Firavun, yüce Allah’ın atölyesini görseydi, eli ayağı kurur, hile yapamazdı.

Onun evi içinde Mûsa güvendeyken, o dışarıda sayısız çocuk öldürmekteydi.

Tıpkı boğazı durmadan çalışan ve başkalarının kendisini kıskandıklarını sanan kibirli kişi gibi.

[770] Başkalarının kıskanıp düşmanlık ettiklerini düşünse de aslında gerçek düşmanı onun kendi gövdesidir.

O, Firavun gibidir. Bedeni de onun Mûsa’sı. Ne ki o, düşman hani diye dışarıya saldırır.

Nefsi beden evinde nazla yaşarken, o başkasına kin güder.