5 Kasım - 11 Kasım

 

MESNEVİ’NİN ÜÇÜNCÜ CİLDİ

Başlangıç

مجلّد سيم از مثنوی

 

Ey Hak ışığı Hüsâmeddin, şu üçüncü defteri getir. Üçlemek sünnettir[1].

Bahaneleri bırak da aç üçüncü defterle sırlar hazinesini.

Gücün, Hak gücünden doğuyor, hararetle seğiren damarlardan değil.

Şu yanan güneş lambası, ne fitilden, ne pamuktan, ne de yağdandır.

[5] Hep ayakta duran gök çatısı, urgana, sütuna bağlı değildir[2].

Cebrail’in gücü mutfaktan değil, varlığı yaratanın cemalindendir.

Hak ermişlerinin gücü de yiyip içmekten değil, bil ki Hak’tandır.

Bedenleri de nurla yoğrulmuş ve böylece ruhu ve melekleri geçmişlerdir.

Yüce Hakk’ın sıfatlarıyla sıfatlandığın için sen de hastalıkların ateşinden geç Halil gibi.

[10] Ey unsurları bünyesine köle eden, ateş sana da olur serin ve esen.

Her bünyenin kaynağıdır unsurlar. Oysa senin şu bünyen her temelden üstündür.

Şimdi mizacın, saçılmış dünyadan birlik niteliğini devşirmiştir.

Ne yazık ki insanların kavrayış alanları son derece dar. İnsanlarda boğaz yok.

Ey Hak ışığı, görüş ortaya koyuşundaki ustalıkla taşa bile boğaz verir senin helvan.

[15] Tur dağı, tecelli sonucu boğaza kavuşup şarap içti de [bünyesi] şarabı kaldıramadı.

Dağ yarılıp ufalandı[3]. Hiç gördünüz mü bir dağın deve gibi oynadığını?

İnsanlara lokma vermek herkesin elinden gelir. Boğaz vermekse ancak Allah’ın işidir.

[Allah] cisme de ruha da boğaz bahşeder. Her uzvuna ayrı boğaz bahşeder.

[Bunu ancak] Hakk’a yaraşır duruma gelip hile ve dalavereden arındığında bahşeder.

[20] [Hakk’a yaraşır olunca] sultanın sırrını kimseye söylemez, sineğin önüne şeker dökmezsin.

Yüce sırları ancak zambak gibi yüz dili olup da suskun kalanın kulağı duyabilir.

Allah’ın lütfu, toprağa boğaz bahşeder de toprak su içip yüzlerce bitki bitirir.

Yine topraktan olan varlığa boğaz ve dudak verir de o da bitkileri bulup yer.

Bitkiyi yeyince iri bir hayvan haline gelir. Hayvan da insana yem olur gider.

[25] Sonunda ruh ve görüş insandan ayrılınca toprak gelir de insanı yer.

Hep ağızları açık zerreler gördüm. Yediklerini söylersem söz uzar gider.

Azıkların azığı O’nun nimetlerinden [gelir]. Dadıların dadısı, [Hakk’ın] kapsayıcı lütfudur.

Rızıklara O rızık verir. Yoksa buğday besinsiz nasıl meydana gelir?

Bu sözün açıklaması bitesi değil. Bir parça söyledim. [Başka] parçaları da sen anla.

[30] Bütün âlemi hem yiyen, hem yenilen olarak bil. Kalıcılarsa yönelenler ve kabul edilenlerdir.

Bu dünya ve sâkinleri dağıtılanlardır. O dünya ve yolcularıysa kalıcılardır.

Bu dünya ve âşıkları sonludur. O âlem mensuplarıysa sonsuz ve bir arada.

Öyleyse sonsuza dek kalmayı sağlayacak bengisuyu kendi kendine verendir cömert.

Cömert, “bâki kalan iyiler[4]”[den] olup yüz türlü âfet, tehlike ve korkudan güvendedir.

[35] Binlerce olsa da bir kişiden fazla değildir. Çünkü hayalperestler gibi sayı derdinde değildir.

Yiyenle yenilenin boğazı, yemek borusu vardır. Gâliple mağlubun aklıyla fikri vardır.

O, adalet değneğine boğaz vermiştir. Böylece o değnek, onca değnek ve ipi yemiştir[5].

Onca yediği onda bir artışa yol açmamıştır. Çünkü onun şekli ve yiyişi hayvanî değildir.

Doğan her hayali yesin diye yakîne de değnek gibi boğaz vermiştir.

[40] Öyleyse soyutların da somutlar gibi boğazı var. Soyutlara rızık veren de Allah’tır.

Bütün âlemde, besin almaya yarayan boğazı olmayan hiçbir yaratılmış yoktur öyleyse.

Canın boğazı bedeni düşünmekten arınırsa işte o zaman yüce rızka ulaşır.

Bil ki mizacı değiştirmek şarttır. Kötülerin ölümü kötü mizaçtandır.

İnsan mizacı çamur yemeye alışırsa sararıp solar, hastalanıp düşkünleşir.

[45] Kişinin kötü mizacı değişirse yüzünden çirkinlik gider de ışık gibi parlar.

Süte alışmış bebeğin ağzını başka nimetlerle tatlandıran dadı…

Meme yolunu bebeğe kapatsa da ona yüz bahçenin yolunu açar.

Çünkü meme, o zavallının binlerce nimet, besin ve ekmeğe ulaşmasına engeldir.

Öyleyse yaşayışımız sütten kesilmeye bağlıdır. Yavaş yavaş çaba göster vesselam.

[50] İnsan bir ceninken besini kandı. Mümin, pislikten işte böyle temizlik elde eder.

Kandan kesilince besini süt olur. Sütten kesilince de lokma yemeye başlar.

Lokmadan kesilince bir Lokman olur. Açık ve gizli [bilgi]leri elde etmeye başlar.

Rahimdeyken cenine dışarıda çok düzenli bir âlem olduğunu biri söyleseydi…

Enine boyuna sevinç dolu bir alan… İçinde yüz türlü nimet ve bir sürü yiyecek…

[55] Dağlar, denizler ve ovalar… Bağlar, bahçeler ve tarlalar…

Son derece yüksek ve ışıklı bir gök… Güneş, ay ve yüzlerce Süha…

Güney, kuzey ve batı rüzgârlarıyla bahçeler gelin gibi süslenip şenlenir.

Oranın ilginçlikleri sözle anlatılamaz. Sen bu karanlıkta ne diye sıkıntı çekiyorsun?

Dar bir çarmıha gerilmiş kan içmedesin. Hapiste, pislikler ve zorluklar içindesin.

[60] [Bu sözler karşısında] o, kendi durumuna bakıp [bunu] inkâr eder ve bu mesajdan yüz çevirirdi.

Olamaz, bu bir aldanış, derdi. Çünkü kör vehmin buna ilişkin bir algılaması yoktur.

Onun idraki böyle bir şey görmemiş, inkârcı aklı böyle bir şey duymamıştır.

Dünyadaki insanların geneli böyledir. Ermişler onlara o dünyadan söz edip…

Bu dünya çok karanlık ve dar bir kuyu ve dışarda kokusuz ve renksiz bir dünya var, [deyince]…

[65] Onların hiç birinin kulağına girmez bu söz. Çünkü tamah, kalın ve büyük bir perdedir.

Tamah, kulağın duymasına engel olur. Art niyet de gözü kapatıp bilgi edinmeyi önler.

Nitekim aşağılık yurtta kan onun gıdası olduğu için ceninin kana olan tamahı…

Bu dünyaya ilişkin bir şey duymasını önler. Böylece o, kandan başka yemek bilmez.