Bölüm anahatları

  • حکایتِ آن راهب که روز با چراغ می‌گشت در میانِ بازار از سرِ حالتی که او را بود
     

     

    آن یکی با شمع برمی‌گشت روز
     

     

    گِردِ بازاری دلش پُر عشق و سوز
     

     

     

    بوالفضولی گفت او را کای فلان
     

     

    هین چه می‌جویی به سویِ هر دکان
     

     

     

    هین چه می‌گردی تو جویان با چراغ
     

     

    در میانِ روزِ روشن چیست لاغ
     

     

    2890

    گفت می‌جویم به هر سو آدمی
     

     

    که بوَد حَیّ از حیاتِ آن دمی
     

     

     

    هست مردی گفت این بازار پُر
     

     

    مردمانند آخر ای دانایِ حُر
     

     

     

    گفت خواهم مرد بر جادۀ دو ره
     

     

    در رهِ خشم و به هنگام شَرَه
     

     

     

    وقتِ خشم و وقتِ شهوت مَرد کو
     

     

    طالبِ مردی دوانم کو به کو
     

     

     

    کو در این دو حال مردی در جهان
     

     

    تا فدایِ او کنم امروز جان
     

     

    2895

    گفت نادر چیز می‌جویی ولیک
     

     

    غافل از حُکم و قضایی بین تو نیک
     

    249b

     

    ناظرِ فرعی ز اصلی بی‌خبر
     

     

    فرع ماییم اصل احکامِ قَدَر
     

     

     

    چرخِ گردان را قضا گمره کند
     

     

    صد عطارد را قضا ابله کند
     

     

     

    تنگ گردانَد جهانِ چاره را
     

     

    آب گردانَد حدید و خاره را
     

     

     

    ای قراری داده ره را گام گام
     

     

    خامِ خامی خامِ خامی خامِ خام
     

     

    2900

    چون بدیدی گردشِ سنگ آسیا
     

     

    آبِ جُو را هم ببین آخِر بیا
     

     

     

    خاک را دیدی برآمد در هوا
     

     

    در میانِ خاک بنْگر باد را
     

     

     

    دیگهایِ فکر می‌بینی به جوش
     

     

    اندر آتش هم نظر می‌کن به هوش
     

     

     

    گفت حقّ ایّوب را در مکرمت
     

     

    من به هر موییت صبری دادمت
     

     

     

    هین به صبرِ خود مکن چندین نظر
     

     

    صبر دیدی صبر دادن را نگر
     

     

    2905

    چند بینی گردشِ دولاب را
     

     

    سر بُرون کن هم ببین تیز آب را
     

     

     

    تو همی‌گویی که می‌بینم ولیک
     

     

    دیدِ آن را بس علامتهاست نیک
     

     

     

    گردشِ کف را چو دیدی مختصر
     

     

    حیرتت باید به دریا در نگر
     

     

     

    آنکه کف را دید سِر گویان بوَد
     

     

    وآنکه دریا دید او حیران بوَد
     

     

     

    آنکه کف را دید نیّتها کند
     

     

    وآنکه دریا دید دل دریا کند
     

     

    2910

    آنکه کفها دید باشد در شمار
     

     

    وآنکه دریا دید شد بی‌اختیار
     

     

     

    آنکه او کف دید در گردش بوَد
     

     

    وآنکه دریا دید او بی‌غِش بوَد
     

     

    Kendisinden olan halden dolayı gündüz çarşı ortasında kandille gezen rahibin hikâyesi

    Biri, gündüz kandille geziyordu

    Çarşıda yüreği aşk, yangın dolu

     

    Bir lüzumsuz ona dedi, ey filan

    Hey, ne arıyorsun sen dükkân dükkân

     

    Hey, ne gezip arıyorsun kandille

    Aydın gün ortasında, şaka mı ne

     

    [2890] Dedi, arıyorum her yanda insan

    O nefesten hayat bulup canlanan

     

    Bir adam var mı? Dedi, bütün çarşı

    Adam doludur ey hür bilge kişi

     

    Dedi, adam arıyorum kavşakta

    Öfke yolunda ve hırs sırasında

     

    Adam hani öfke, şehvet vaktinde

    Adam arar, koşarım semtten semte

     

    Dünyada bu iki halde adamı

    Bul, feda edeyim ona canımı

     

    Dedi, nadir şey arıyorsun, lakin

    İyi bak, hüküm kazâdan gafilsin

     

    Türeve baktın, asıldan habersiz

    Asıl kader hükümleri, türev biz

     

    Dönen göğe yol kaybettirir kazâ

    Yüz Utarid’i ahmak eder kazâ

     

    Çareler dünyasını dapdar eder

    Hükmüyle erir demir, erir mermer

     

    Ey yolu adımlamaya kararlı

    Hamsın, hamın hamısın, hamın hamı

     

    [2900] Gördün madem, değirmen taşı döner

    Gel, arkın suyunu da gör bir sefer

     

    Havaya yükselen tozu görünce

    Rüzgârı da gör bari toz içinde

     

    Kaynar görürsün fikir kazanları

    Ateşe de bak kullan şu aklını

     

    Hak, Eyyub’a dedi kerem ederken:

    Senin her kılına sabır verdim ben

     

    Sakın, öz sabrına bakma bu denli

    Sabrı gördün, hem gör sabır vereni

     

    Dolap dönüşünü gördüğün yeter

    Başını çıkar, sert akan suyu gör

     

    Sen hep görüyorum diyorsun, ama

    Nice alamet ve görme hakkında

     

    Köpüğü gördün sen yarım yamalak

    Sana hayret lazımsa denize bak

     

    Köpük gören kişi, söyler olur sır

    Denizi görense hayrette kalır

     

    Niyetler eder o gören köpüğü

    Deniz gören deniz eder gönlünü

     

    [2910] Köpükleri gören kalır sayıda

    Denizi görende kalmaz irade

     

    Köpük gören kişi gezer dolaşır

    Deniz görense paktır, arıdır