II.Avrupa Savaşı ve Dünya Savaşına Dönüşüm

(kaynaklar: Clive Ponting, Yeni Bir Bakış Açısıyla Dünya Tarihi, çev.E.B.Özbilen, 2015). J.Winter-G.Parker-M.R.Habeck, I.Dünya Savaşı ve 20.Yüzyıl, çev.T.Demirel, 2012).

II.Dünya Savaşı, hem 1919’da oluşturulan uluslar arası güç yapısının dağınık niteliğini hem de küresel devlet sisteminin Avrupa-merkezli niteliğini ortadan kaldırdı. 1919 düzenlemelerini tartışıldı, uygulandı veya revizyona tabi tutuldu; ancak nihayetinde, Avrupa dışındaki dünya üzerinde Avrupa hakimiyeti İkinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında farklılaştı.

İki dünya savaşı arasında, Avrupa’nın işlevsel olmayan sisteminin ve yarattığı çatışmaların dünyanın geri kalan kesimi üzerindeki etkisi, 1939 Eylülü ve 1941 Aralık ayı arasında kendini daha belirgin bir şekilde gösterdi. II.Dünya Savaşı 1939’dan 1945’e kadarki süreçte; Müttefikler cephesinde İngiltere, Fransa, SSCB, ABD, Çin Cumhuriyeti olarak, Mihver (revizyonist) devletler cephesinde ise Almanya, İtalya ve Japonya olarak savaşa katılmışlardı. 1940 yazının başlarında Almanların askeri başarıları, Britanya va Fransa’nın Almanya’yı kendi başlarına yenebilme ihtimallerinin hepsini ortadan kaldırdı. Norveç ve Danimarka’nın ele geçirilmesinden sonra Alman kuvvetleri çok kısa bir süre içinde Hollanda, Belçika ve Fransa’yı yendiler ve Versay Antlaşması’nın yeniden düzenlediği Batı, Orta ve Güneydoğu Avrupa üzerinde kontrol oluşturdular. Fransızlar ateşkese razı olurken, İngilizler savaşmaya devam etti. 1941 yazında Hitler, uzun vadede ideolojik düşmanı olan Sovyetler Birliği’ne saldırdı; bu durum İngiltere’ye “bir nefes” aldırdı. Dengeler bir süre sonra, Müttefikler lehine bozuldu. Yeni teknolojiler (jet uçakları, uçak kullanmayı gerektirmeyen bombalar, uzun menzilli füzeler ve atom bombası) kullanıldı. Birleşik Devletler, hem Pasifik’te hem de Avrupa’da savaşacak büyük bir ordu donattı ve müttefiklerinin, özellikle de Britanya’nın kullandığı donanımın çoğunu sağladı. Bununla birlikte “savaşın acı yükünü çeken” Sovyetler Birliği’ydi.

Kullanılan Kaynaklar:

Ivan T.Berend; 20.Yüzyıl Avrupa İktisat Tarihi, çev.S.Çağlayan, 2015.

Basil Liddell Hart; İkinci Dünya Savaşı Tarihi, çev.K.Bağrıaçık, 2015.

Stephen J.Lee; Avrupa Tarihinden Kesitler 1789-1980, çev.S.Aktur, 3.baskı, 2010.

William H.McNeill; Dünya Tarihi, çev.A.Şenel, 2.baskı, 1989.

Clive Ponting; Yeni Bir Bakış Açısıyla Dünya Tarihi, çev.E.B.Özbilen, 2015.

S.Selek (haz.), İsmet İnönü Hatıralar, 2009.

İ.Soysal, Soğuk Savaş Dönemi ve Türkiye: Olaylar Kronolojisi (1945-1975), 1997.

İ.Tekeli-S.İlkin, Dış Siyaseti ve Askeri Stratejileriyle İkinci Dünya Savaşı Türkiyesi, 2013.

J.Winter-G.Parker-M.R.Habeck, I.Dünya Savaşı ve 20.Yüzyıl, çev.T.Demirel, 2012.

Uluslararası İlişkiler Tarihi-5 (Diplomasi Tarihi), çev.A.R.Dırık, 2013.

Yeni Türkiye, anonim, İstanbul 1959.

F.Armaoğlu’nun ve R.Uçarol’un Siyasi Tarih kitapları.