Bölüm anahatları

  • — 

    Atatürk’ün CUMHURİYET VURGUSU:


    —  “Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemiyle devlet şekli demektir”(1933).


    “Bütün dünya bilsin ki, benim için bir taraflılık vardır: Cumhuriyet taraftarlığı, fikirsel ve sosyal inkılap taraftarlığı… Bu noktada, yeni Türkiye toplumunda bir kişinin bile bunun dışında kalacağını düşünmek istemiyorum“.(1924)


     Kıyaslamalı değerlendirme:


    Parlamenterizm açısından bakıldığında;  başını, İngiltere’nin çektiği ve parlamento esasına dayanan anayasal monarşiler, Avrupa’nın değişik ülkelerinde etkindi.


    Parlamenterizmin gelişimiyle, parlamento ile hükümet arasındaki ilişkiler düzenlenmiş; kralın baskısı altındaki kabineler yerini «parti hükümeti»ne ya da İngiltere’de olduğu gibi «Avam Kamarası’na hakim bir kabine»ye bırakmıştı.


    Anayasal monarşi ve parlamenter hükümet sistemi Fransa’da 1792’de gerçekleşmişti. Çoğu Avrupa ülkesi 19.yüzyılın sonu ve 20.yüzyılın başında benzer gelişmeleri yaşamıştı.


    Parlamenter sistem, Belçika ve Lüksemburg (1830), Hollanda (1848), İtalya (1867), İspanya (1869), Norveç (1884), Danimarka (1901), I.Dünya Savaşı’ndan sonraki süreçte ise Avusturya, Finlandiya, Almanya, İzlanda ve İrlanda’da kurulmuştu.


     


    Kaynaklar:


    Afetinan, M.Kemal Atatürk’ün Karslbad Hatıraları, Ankara 1991.


    Armstrong, H.C., Bozkurt, İstanbul 2013.


    Atatürk, M.Kemal; Nutuk, C.I-III, İstanbul 1961.


    Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, I-II, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü yayını, Ankara 1945, 1959.


    Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar; Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar.


    Atay, F.Rıfkı, Çankaya, İstanbul 1969; Atatürk’ün Bana Anlattıkları, İstanbul 1955.


    Aydemir, Ş.Süreyya; İnkılap ve Kadro, Ankara 1932; Tek Adam: Mustafa Kemal, C.I-III, 1963-65.


    Aslanapa, O. (haz.), İlk İnkılap Tarihi Ders Notları: M.E.Bozkurt-R.Peker-Y.K.Tengirşenk, İstanbul 1997.


    Barutçu, Ahmet Faik, Siyasi Hatıralar, Ankara 2001.


    Baydar, Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları, İstanbul 1968.


    Bayur, Yusuf Hikmet, Türk İnkılabı Tarihi, Ankara 1953; Atatürk: Hayatı ve Eseri, Ankara 1990.


    Bıyıklıoğlu, Tevfik, Atatürk Anadolu’da, Ankara 1959.


    Cebesoy, Ali Fuat, Milli Mücadele Hatıraları, İstanbul 1953; Moskova Hatıraları, İstanbul 1956.


    Çolakoğlu, N.M., Dünya Basınında Atatürk, İstanbul 2008.


    Erkun, F.V., Macar Basınında Atatürk, Ankara 2003.


    Fauk, Hanif, Atatürk (Urduca Yayınlarda), Ankara 1979.


    Georgevitch, Vladan, Türk Devrimi ve İstikbali, çev.H.Demirel, İstanbul 2005.


    İnan, Afet, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Ankara 1968; Medeni Bilgiler, Ankara 1969.


    İleri, Celal Nuri, Türk Devrimi: İnsanlık Tarihinde Türk Devriminin Yeri, haz.Ö.Ozankaya, Ankara 2002.


    İnan, Arı, Düşünceleriyle Atatürk, Ankara 1983.


    Kansu, M.Müfit, Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber, Ankara 1966.


    Karabekir, Kazım, İstiklal Harbimiz, İstanbul 1969.


    Karaosmanoğlu, Yakup Kadri, Politikada 45 Yıl, Ankara 1968.


    Kili, Suna, Atatürk Devrimi: Bir Çağdaşlaşma Modeli, Ankara 1998.


    Kocatürk, Utkan;Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Ankara 1984.


    Koloğlu, Orhan, Mazlum Milletler Devrimleri ve Türk Devrimi, İstanbul 2004.


    Mango, Andrew, Atatürk: Modern Türkiye’nin Kurucusu, İstanbul 2004.


    Nadi, Nadir, Perde Aralığından, İstanbul 1965.


    Paruşev, Praşkev, Demokat Diktatör Atatürk, Ankara 2007.


    Price, Clair, Türkiye’nin Yeniden Doğuşu, çev.B.Çölgeçen, İstanbul 2008.


    Selek, Sabahattin, Anadolu İhtilali, İstanbul 1968.


    Sherrill, Charles H., Mustafa Kemal’in Bana Anlattıkları, çev.Ö.Uğurlu, İstanbul 2007; Dahi ve Yaratıcı Mustafa Kemal, İstanbul 1955.


    Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıraları, C.I-II, İstanbul 1973.


    Sperco, Willy, Mustafa Kemal Atatürk 1881-1938, çev.Z.Çelikkol, Ankara 2001.


    Şimşir, Bilal, Atatürk ve Yabancı Devlet Başkanları, Ankaa 1969.


    Tansel, Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya , C.I-IV, Ankara 1977-8.


    Turan, Şerafettin, Atatürk'ün Düşün Yapısını Etkileyen Olaylar Düşünürler, Ankara 2010; Türk Devrim Tarihi C.I-IV, Ankara 1991-9.


    Tunaya, T.Zafer; Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük, İstanbul 1981.


    Us, Asım, 1930-1950: Atatürk, İnönü, İkinci Dünya Harbi ve Demokasi Rejimine Giriş Devri Hatıraları, İstanbul 1966.


    Villalta, Jorge Blanco, Atatürk, Ankara 2014.