R.K.Sinha; MUSTAFA KEMAL VE MAHATMA GANDİ

R.K.Sinha’nın (Kurtuluş Savaşı, Devrimler, MUSTAFA KEMAL VE MAHATMA GANDİ 1919-1928) değindiği konular arasında; Türkiye’yle Hindistan arasındaki tarihi ilişkiler (Birinci Dünya Savaşı Sonuna Kadar), Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye (1918-1920); Birinci Dünya Savaşı sonrası Hindistan’ın Türkiye’ye kaşı tutumu, Türk Davasına katkıda bulunmak üzere Mahatma Gandi’nin Hindu-Müslüman Birliği’nin kuucusu olarak ortaya çıkması (1919-1920); Sevr Antlaşması’nın Hindistan’da yankıları, Mahatma Gandi’nin İngiltere’ye olan bütün inancını yitirmesi, Türklere yapılan haksızlığın düzeltilmesi için harekete geçiş (Ağustos-Aralık 1920); Türkiye Sorunu’na Hindistan’ın katkısı, Gandi’nin hükümete karşı boykot çağrısı, Ankara’ya yardım kampanyası açması ve bunun halk üzerindeki etkisi, 30,000 kişinin bu davaya ilişkin olarak tutuklanması, Türklerin Yunanları Sakarya Muharebesi’nde yenmeleri ve bu olayın Hindistan’daki yankıları (1921); Mahatma Gandi’nin tutuklanması, kaynağını Türk Davasından alan hareketin devamı, İngiliz Hükümeti’ne baskı, Türklerin Afyonkarahisar ve Dumlupınar’da Yunanlara karşı giriştikleri savaş ve kesin zafer (Ağustos 1922) ve bu olayın Hindistan’daki yankıları, saltanatın sona ermesi ve Hint Müslümanlarının bu olay karşısındaki tutumları (1922-1923 Lozan Antlaşması’na kadar); Türkiye’de Cumhuriyetin ilanı ve Halifeliğin sona ermesinin Hintli Müslümanlar üzerindeki etkisi (1923-1924); Türkiye Yenileşme Yolunda, Devrimler ve bu devrimlere karşı tepkiler, Mustafa Kemal ve Mahatma Gandi gibi birçok farklı konu yer almaktadır.

Önsöz kısmında Sinha şunlara işaret etmektedir: “Atatürk Devrimleri yeni Türkiye’nin tarihinde bir dönüm noktasıydı. Devrimlerinin geniş bir anlamı vardı. Genel olarak iki döneme bölünebilirler: İlk olarak yabancı etkilerinden kurtarılarak ulusun özgürlüğünün sağlanması; ikinci olarak da toplumun yüzlerce yıllık dini, teokratik bağlardan kurtarılarak Türkiye’nin dünyanın en müreffeh ülkeleri düzeyine getirilmesi”. Birinci dönemde (1919-1923), bütün dünya genel olarak bir sessizlik içindeyken, “muzaffer Avrupalı Müttefik Kuvvetler’in savaşın talihsiz kurbanı Türkiye’yi bölmeye, parçalamaya ve cesur, kahraman Türk ırkını zincire vurmaya kararlı oldukları bir anda ona en büyük manevi desteği sağlayan” Mahatma Gandi’nin katkısı kayda değerdir. İkinci bölümde (1924-1928) ise politik alandan çok toplumsal alanlara yönelinmiş ve bir ölçüye kadar benzer toplumsal reform girişimleriyle Mahatma Gandi’nin Atatürk devrimlerini desteklediğini dikkat çekilmiştir. Sinha’nın belirttiği üzere, Gandi’nin geniş yapıcı programları, Atatürk’ün toplumsal alanda gerçekleştirdiği atılımlara benzemektedir. Bunu 1924 yıllında kendi gazetesi olan “Young India”da şu şekilde ifade etmiştir: “Ben, Hindistan’ı yalnızca İngiliz boyunduruğundan kurtarmaya meraklı değilim. Her ne surette olursa olsun bütün boyunduruklardan kurtarmaya azimliyim”. Ayrıca, Mahatma Gandi de Atatürk gibi laiklik düşüncesini izliyordu. Sinha, Birinci Dünya Savaşı’nın Hint Müslümanlarını çok zor bir durumda bıraktığını çünkü iki görev arasında bölünmekte olduklarını düşünmekteydi; bir yanda İngiliz İmparatorluğu’nun “sadık birer vatandaşı”, öte yandan “Türk Sultan-Halife’nin imanlı birer buyruğu”ydular. İlk etapta, İngitere Halife’nin hükümranlığına saldırıda bulunmayacağına ve Türkiye’nin başkentini, Anadolu ve Trakya’yı elinden almayacağına, çünkü buralarda nüfusun çoğunluğunun Türk olduğunu kabul ettiğine dair söz verince İngiltere’ye yardım etmeye karar vermişlerdi. O tarihlerdeki İngiliz Başbakanı Lloyd George ve Hindistan Kral Naibi kesin olarak bu sözü vermişlerdi. Ayrıca ABD Başkanı Woodrow Wilson da ondört maddelik bildirgesiyle bunu kabul etmişti. Fakat savaş sonra erince, verilmiş bütün vaatler unutuldu. “İngiliz diktasındaki” Müttefik Kuvvetler, Türkiye’yi bölüşmeye karar verdiler. Bu karar “Hindistan’daki Müslüman duygularını kökünden kesmek” demekti. Bir anda Hintliler, adil olmayan Sevr Antlaşması’na karşı “savaşmaya hazırdılar”; ancak bu hususta kimin önderlik edeceği sorunu da vardı. Mahatma Gandi, Hindu ve Müslümanların tartışmasız lideri olarak ön plana çıktı.

Kaynaklar:

Afetinan, M.Kemal Atatürk’ün Karslbad Hatıraları, Ankara 1991.

Armstrong, H.C., Bozkurt, İstanbul 2013.

Atatürk, M.Kemal; Nutuk, C.I-III, İstanbul 1961.

Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, I-II, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü yayını, Ankara 1945, 1959.

Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar; Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar.

Atay, F.Rıfkı, Çankaya, İstanbul 1969; Atatürk’ün Bana Anlattıkları, İstanbul 1955.

Aydemir, Ş.Süreyya; İnkılap ve Kadro, Ankara 1932; Tek Adam: Mustafa Kemal, C.I-III, 1963-65.

Aslanapa, O. (haz.), İlk İnkılap Tarihi Ders Notları: M.E.Bozkurt-R.Peker-Y.K.Tengirşenk, İstanbul 1997.

Barutçu, Ahmet Faik, Siyasi Hatıralar, Ankara 2001.

Baydar, Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları, İstanbul 1968.

Bayur, Yusuf Hikmet, Türk İnkılabı Tarihi, Ankara 1953; Atatürk: Hayatı ve Eseri, Ankara 1990.

Bıyıklıoğlu, Tevfik, Atatürk Anadolu’da, Ankara 1959.

Cebesoy, Ali Fuat, Milli Mücadele Hatıraları, İstanbul 1953; Moskova Hatıraları, İstanbul 1956.

Çolakoğlu, N.M., Dünya Basınında Atatürk, İstanbul 2008.

Erkun, F.V., Macar Basınında Atatürk, Ankara 2003.

Fauk, Hanif, Atatürk (Urduca Yayınlarda), Ankara 1979.

Georgevitch, Vladan, Türk Devrimi ve İstikbali, çev.H.Demirel, İstanbul 2005.

İnan, Afet, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Ankara 1968; Medeni Bilgiler, Ankara 1969.

İleri, Celal Nuri, Türk Devrimi: İnsanlık Tarihinde Türk Devriminin Yeri, haz.Ö.Ozankaya, Ankara 2002.

İnan, Arı, Düşünceleriyle Atatürk, Ankara 1983.

Kansu, M.Müfit, Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber, Ankara 1966.

Karabekir, Kazım, İstiklal Harbimiz, İstanbul 1969.

Karaosmanoğlu, Yakup Kadri, Politikada 45 Yıl, Ankara 1968.

Kili, Suna, Atatürk Devrimi: Bir Çağdaşlaşma Modeli, Ankara 1998.

Kocatürk, Utkan;Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Ankara 1984.

Koloğlu, Orhan, Mazlum Milletler Devrimleri ve Türk Devrimi, İstanbul 2004.

Mango, Andrew, Atatürk: Modern Türkiye’nin Kurucusu, İstanbul 2004.

Nadi, Nadir, Perde Aralığından, İstanbul 1965.

Paruşev, Praşkev, Demokat Diktatör Atatürk, Ankara 2007.

Price, Clair, Türkiye’nin Yeniden Doğuşu, çev.B.Çölgeçen, İstanbul 2008.

Selek, Sabahattin, Anadolu İhtilali, İstanbul 1968.

Sherrill, Charles H., Mustafa Kemal’in Bana Anlattıkları, çev.Ö.Uğurlu, İstanbul 2007; Dahi ve Yaratıcı Mustafa Kemal, İstanbul 1955.

Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıraları, C.I-II, İstanbul 1973.

Sperco, Willy, Mustafa Kemal Atatürk 1881-1938, çev.Z.Çelikkol, Ankara 2001.

Şimşir, Bilal, Atatürk ve Yabancı Devlet Başkanları, Ankaa 1969.

Tansel, Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya , C.I-IV, Ankara 1977-8.

Turan, Şerafettin, Atatürk'ün Düşün Yapısını Etkileyen Olaylar Düşünürler, Ankara 2010; Türk Devrim Tarihi C.I-IV, Ankara 1991-9.

Tunaya, T.Zafer; Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük, İstanbul 1981.

Us, Asım, 1930-1950: Atatürk, İnönü, İkinci Dünya Harbi ve Demokasi Rejimine Giriş Devri Hatıraları, İstanbul 1966.

Villalta, Jorge Blanco, Atatürk, Ankara 2014.