Bölüm anahatları


  • Atatürk'e göre; “Medeni eser meydana getirmek kabiliyetinden  ve yoksun olan kavimler, hürriyet ve bağımsızlıklarından ayrı tutulmaya mahkumdurlar. İnsanlık tarihi baştan başa bu dediğimi doğrulamaktadır”.(1924). “Şüphesiz her insan toplumunun kültür, yani medeniyet derecesi bir olamaz…Yüksek bir kültür, onun sahibi olan millete kalmaz, diğer milletleri de etkiler. Büyük kıtaları kapsar. Belki bu nedenle olacak, bazı milletler yüksek ve geniş kapsamlı kültüre, medeniyet diyorlar”. (1930) Cumhuriyetin 10. yılında Atatürk: “İşte bunun içindir ki idealimiz, ulusumuzun yüksek kalitelerini, tükenmeyen faaliyetini, doğuştan var olan zekasını, ilme, güzel sanatlara ve ulusal birlik hislerine olan bağlılığını, bütün vasıta ve imkanlarla devamlı olarak geliştirmektir” demekteydi. Atatürk’ün önemle vurguladığı gibi, Cumhuriyetin çağdaşlaşma atılımı içinde, en önemli entelektüel meşguliyetlerimizden birisi de, “medeniyet tarihimizin, belgelere dayanarak, gerçeğe yakın bir şekilde tanınmasını sağlamaktır… Vaktiyle bütün okullarda, Avrupa Medeniyeti’nin Asya Medeniyetinden doğduğu öğretilirdi… Sonra bu kavramlar altüst oldu… Eğer tarihimizde, araştırılabilen kaynaklara kadar kuşaktan kuşağa inebilirsek, tıpkı İsviçrelilerin Helvetlerde ve Keltlerde aradıkları gibi, görürüz ki, Türk ulusu atalarının eski medeniyetlerde önemli rol oynadığı, en eski uluslardan biri”dir.


    Kıyaslamalı inceleme/tartışma:


    Lenin’in 1923’te ölümünden sonra 30 yıl boyunca Josef Stalin iktidardaydı. 1953’te ölümüne kadar 30 yıl boyunca SSCB’nin liderliğini üstlenen Stalin’in döneminde, dışarıya komünizm (Marksist-Leninist, hatta Stalinist ideoloji) ihraç edilmeye çalışılırken, ülkede ise 1931 yılında yaklaşık 160 milyon nüfusuyla Sovyet Rusya halkı yoğun ve farklı beklentiler içindeydi.


    LENİN VE “KOMİNTERN, 1919”………….


    STALİN VE “KOMİNFORM, 1947”………..


    1936 Anayasası ile SSCB’de, vatandaşların temel haklarında ve devletin «federal birlik (svijet)» tarzındaki yapısında, yeni düzenlemeler yapılıyor; bu kapsamda, şuralar/birlikler halinde bir arada tutulan cumhuriyetlerin demokrasiyi çağrıştıracak beklentilerine yanıt verilmeye de çalışılıyordu.


    Tarihsel açıdan, geleneksel olarak üniter bir yapıda olan Fransa’da partilerin çeşitliliği çoktu; ama özellikle demokrat partiler kuvvetliydi. Ayrıca etkin bir sosyalist kesim de vardı.  Sosyalist kesimin en etkin partisi ise Fransa’daki ılımlı ve laik yaklaşımı sergileyen radikal sosyalist partisiydi. Demokrat ve sosyalist hareketlerde birçok muhtelit/karma birliktelikler de görülmekteydi.


     


    Kaynaklar:


    Afetinan, M.Kemal Atatürk’ün Karslbad Hatıraları, Ankara 1991.


    Armstrong, H.C., Bozkurt, İstanbul 2013.


    Atatürk, M.Kemal; Nutuk, C.I-III, İstanbul 1961.


    Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, I-II, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü yayını, Ankara 1945, 1959.


    Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar; Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar.


    Atay, F.Rıfkı, Çankaya, İstanbul 1969; Atatürk’ün Bana Anlattıkları, İstanbul 1955.


    Aydemir, Ş.Süreyya; İnkılap ve Kadro, Ankara 1932; Tek Adam: Mustafa Kemal, C.I-III, 1963-65.


    Aslanapa, O. (haz.), İlk İnkılap Tarihi Ders Notları: M.E.Bozkurt-R.Peker-Y.K.Tengirşenk, İstanbul 1997.


    Barutçu, Ahmet Faik, Siyasi Hatıralar, Ankara 2001.


    Baydar, Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları, İstanbul 1968.


    Bayur, Yusuf Hikmet, Türk İnkılabı Tarihi, Ankara 1953; Atatürk: Hayatı ve Eseri, Ankara 1990.


    Bıyıklıoğlu, Tevfik, Atatürk Anadolu’da, Ankara 1959.


    Cebesoy, Ali Fuat, Milli Mücadele Hatıraları, İstanbul 1953; Moskova Hatıraları, İstanbul 1956.


    Çolakoğlu, N.M., Dünya Basınında Atatürk, İstanbul 2008.


    Erkun, F.V., Macar Basınında Atatürk, Ankara 2003.


    Fauk, Hanif, Atatürk (Urduca Yayınlarda), Ankara 1979.


    Georgevitch, Vladan, Türk Devrimi ve İstikbali, çev.H.Demirel, İstanbul 2005.


    İnan, Afet, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Ankara 1968; Medeni Bilgiler, Ankara 1969.


    İleri, Celal Nuri, Türk Devrimi: İnsanlık Tarihinde Türk Devriminin Yeri, haz.Ö.Ozankaya, Ankara 2002.


    İnan, Arı, Düşünceleriyle Atatürk, Ankara 1983.


    Kansu, M.Müfit, Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber, Ankara 1966.


    Karabekir, Kazım, İstiklal Harbimiz, İstanbul 1969.


    Karaosmanoğlu, Yakup Kadri, Politikada 45 Yıl, Ankara 1968.


    Kili, Suna, Atatürk Devrimi: Bir Çağdaşlaşma Modeli, Ankara 1998.


    Kocatürk, Utkan;Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Ankara 1984.


    Koloğlu, Orhan, Mazlum Milletler Devrimleri ve Türk Devrimi, İstanbul 2004.


    Mango, Andrew, Atatürk: Modern Türkiye’nin Kurucusu, İstanbul 2004.


    Nadi, Nadir, Perde Aralığından, İstanbul 1965.


    Paruşev, Praşkev, Demokat Diktatör Atatürk, Ankara 2007.


    Price, Clair, Türkiye’nin Yeniden Doğuşu, çev.B.Çölgeçen, İstanbul 2008.


    Selek, Sabahattin, Anadolu İhtilali, İstanbul 1968.


    Sherrill, Charles H., Mustafa Kemal’in Bana Anlattıkları, çev.Ö.Uğurlu, İstanbul 2007; Dahi ve Yaratıcı Mustafa Kemal, İstanbul 1955.


    Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıraları, C.I-II, İstanbul 1973.


    Sperco, Willy, Mustafa Kemal Atatürk 1881-1938, çev.Z.Çelikkol, Ankara 2001.


    Şimşir, Bilal, Atatürk ve Yabancı Devlet Başkanları, Ankaa 1969.


    Tansel, Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya , C.I-IV, Ankara 1977-8.


    Turan, Şerafettin, Atatürk'ün Düşün Yapısını Etkileyen Olaylar Düşünürler, Ankara 2010; Türk Devrim Tarihi C.I-IV, Ankara 1991-9.


    Tunaya, T.Zafer; Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük, İstanbul 1981.


    Us, Asım, 1930-1950: Atatürk, İnönü, İkinci Dünya Harbi ve Demokasi Rejimine Giriş Devri Hatıraları, İstanbul 1966.


    Villalta, Jorge Blanco, Atatürk, Ankara 2014.