Bölüm anahatları

  • BOĞUMLANMA

    İyi bir boğumlanma hecelerin iyice anlaşılarak oluşturulmasıdır. İnsanlarda giderek dudak tembelliği olur ve dudaklarını hareket ettirmeye üşenerek güçsüz anlaşılmaz şekilde konuşmaya alışırlar.

    Konuşurken boğumlanmaya yeterince dikkat edilmez ve önemsenmezse karşıdaki insan sürekli efendim, ne dediniz diye sormak zorunda kalır. Dinleyici anlamadığı zaman sıkılır ve ilgisi dağılır dinlememeye başlar. Bu hepimizin başına gelmiştir. Boğumlanma bağırmak değildir, harf ve hecelerin ses ve solunum aygıtından doğru yerlerden çıkak noktalarından çıkarak anlaşılır şekilde hecelenmesidir. Fransızca artucilation  terimiyle ifade edilmiştir.

    BOĞUMLANMA KUSURLARI:

    GEVŞEKLİK:

    Heceleri iyice anlaşılamaması

    UYGULAMA: METİNLERİ KURŞUN KALEMLE  ÇALIŞMAK

    ATLAMA:

    Konuşurken bazı harf ve heceleri atlamak, söylememektir. İhmal ve gevşeklikten oluşur. Ünlü ve ünsüzlerin çıkarılmasında dikkatli boğumlandırma alıştırmalarıyla aşılır.

    Örneğin: Kilitledim yerine kitledim, kalk oradan yerine kakordan, nasılsınız yerine nasısınız, hanımefendi yerine hamfendi, bir dakika yerine bidakka gibi…

    DEĞİŞTİRME  ya da PELTEKLİK: Bir hece ögesinin bir diğer hece ögesiyle değiştirilerek söylenmesine denir. Dr Chervin şöyle örnekler:

    Ünsüzlerle değiştirme

    1)      Zeleştirme:  j yerine Z ile:   Jale/Zale, Jilet/Zilet

    2)      Seleştirme: Ş yerine S :       Paşam/Pasam, Şapka/Sapka (Rumca)

    3)      Jeleştirme: C yerine J :        Ancak/Anjak, Kucak/Kujak ( Yeşilçam)

    4)      Şeleştirme: S yerine Ş : Sana söylüyorum / Şana şöylüyorum, örneğin eski Türk filmlerindeki seslendirmeler böyledir.

    DİĞER ÜNSÜZLERDE DEĞİŞMELER:

    Leleştirme: R yerine L

    Terlik/Tellik, Berber/Belber, Merhem/Melhem, Birader/Bilader vb…

    N yerine L : Fincan/ Filcan Mintan/ Miltan

    Kibrit /kirbit, kirpik/ kiprik

    ŞİVE: Habunu/ Hapuni, Dayısı/Tayisi

    ÜNLÜLERDE DEĞİŞMELER:

    Kemal, Cemal, lastik, lacivert, lamba, biyoloji, psikoloji vb. sözcüklerinde a’nın üzerinde inceltme imi varmışcasına okunmalıdır.