Bölüm anahatları

  • Hazar Hanının kızıyla evli olan V. Konstantin ikona kırıcılığı en şiddetli uygulayan imparatordu. V. Konstantin tasvir kırıcılığın hâkim olması için bir konsil tarafından onaylanması gerektiğine inanıyordu. Bu yüzden 754 yılında tamamı tasvir kırıcı düşünceye sahip 338 piskoposun katıldığı bir konsil Hieria'daki sarayda toplandı. Tasvirlere ibadet yasaklandı ve eski patrik Germanos aforoz edildi. Tasvir kırıcı harekete en büyük muhalefeti ruhban sınıfı oluşturdu. V. Konstantin ise ruhban sınıfının etkisini kırmak için rahipleri takibata uğrattı, manastırları kapattı ve manastırların sahip olduğu arazilere el koydu. Papalığa ait olan Calabria, Sicilya ve Illyria'yı da Roma Kilisesi'nin hakimiyetinden çıkartarak Konstantinopolis Kilisesi'ne bağlamıştır. V. Konstantin’in 775 yılında ölümünün ardından tahta çıkan oğlu IV. Leon da babası gibi tasvir kırıcı görüşe sahipti ancak çok kısa süre tahtta kalmış ve 780 yılında hayatını kaybetmiştir. IV. Leon'un ardından IV. Konstantin, annesi İrene'nin vasiliğinde 780 yılında tahta çıktı, ancak bu dönemde İrene imparatorluğu adeta kendisi yönetmiştir.

    İrene erkeklerin kullandığı “Basileius” unvanını kullanan ilk imparatoriçedir. Kendi gücünü sağlamlaştırmak için Stavrakios'u dış ilişkilerden sorumlu memurluğa atadıktan sonra saray içinde yer alan tasvir destekçisi grupları da yanına çekmeye çalıştı, 784 yılında Tarasios patriklik makamına getirildi. İrene bir konsil toplayarak tasvir kırıcılığa son vermek istiyordu. 786 yılında Kutsal Havariler Kilisesi'nde konsil toplandı; ancak tasvir kırıcı askerler konsili dağıttılar. İrene pes etmedi. 787 yılında bu sefer İznik'te bir konsil düzenledi ve II. İznik Konsili olarak kabul edilen bu toplantıda tasvir kırıcılık mahkûm edildi. Bu konsilin kararları papa tarafından da onaylanmıştı. Ancak bu dönemde batıda yeni bir güç olarak ortaya çıkan Frank kralı Şarlman konsile kendi piskoposları katılmadığı gerekçesiyle konsil kararlarını reddetmiştir.  İrene'nin tasvir taraftarlığına karşı tasvir kırıcı düşüncesi savunanlar VI. Konstantin’in etrafında toplandılar ve 790 yılında VI. Konstantin tek başına imparator oldu. Ancak İrene gücünü yeniden kazandı ve 797 yılında oğlunun gözlerine mil çektirerek yeniden iktidarın sahibi oldu.

    781 yılında Araplar yeniden Bizans topraklarına girmişler ve Thrakesion Theması yakınlarındaki savaşta Bizans'ı mağlup etmişlerdi. Bizans Araplara haraç vermeyi kabul etse de bu taviz Arap akınlarını durdurmaya yetmemişti. Bulgarlarda imparatorluğa saldırmaya devam ediyordu. 789 yılında başlayan Bulgar Bizans savaşları, 792 yılında imparatorun Markellai mevkiisi yakınlarında savaş alanından kaçması ve Bizans komutanlarının esir edilmesiyle sona erdi. Bizans Bulgarlara da haraç vermeyi kabul etti ve böylece Bizans doğuda Araplara batıda ise Bulgarlara karşı haraç-güzar duruma düştü. Ayrıca iyice güç kazanan Frank devletinin kralı Şarlman da 800 yılında Papa'nın elinden taç giymiş ve böylece artık batıda da bir imparator mevcut olmuştu. 802 yılında Şarlman’ın elçileri Konstantinopolis'e geldiler ve imparatorun İrene ile evlenmesini talep ettiler. Ancak bu tekliften kısa süre sonra sarayda bir isyan çıktı ve 31 Ekim 802 tarihinde İrene tahttan indirildi.


     

     

    KAYNAKÇA

    Angold, Micheal, The Byzantine Empire 1025-1204 (A Political History), Logman, USA, 1997

    Cheynet, Jean Claude, Bizans Tarihi, Çev. İsmail Yerguz, Dost Yayınları, 2008

    Gregory, Timothy, Bizans Tarihi, Çev. Esra Ermert, YKY, 2016

    Haldon, John F., The Palgrave Atlas of Byzantine History. Palgrave Macmillan, New York, 2005

    Jeffreys, Elizabeth, et al. The Oxford Handbook of Byzantine Studies. Oxford University Press, New York, 2008

    Lemerle, Paul, Bizans Tarihi, Çev. Galip Üstün, İletişim Yay., Ankara, 2004

    Norwich, John Julius,  Bizans, C. I-II-III, Çev. Selen Hırçın Riegel, Kabalcı Yayınları, 2013

    Obolesnky, Dimitri, The Byzantıne Common Wealth Eastern Europe 500-1453, Cadinal Edition, London,1974

    Ostrogorsky, Georg, Bizans Devleti Tarihi, Çev. Fikret Işıltan, TTK, Ankara, 2011

    Shepard, Jonathan, The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500-1492. Cambridge University Press, New York, 2008

    Vasiliev, Alexander A., Bizans İmparatorluğu Tarihi, Çev. Tevabil Alkaç, Alfa Yay., İstanbul, 2016