Bölüm anahatları

  • Kıbrıs, 1878’e kadar 308 yıl Osmanlı idaresi altında kaldı. İngilizlerin Ada'ya gelmesi ve Rumlara göz yumması ile ENOSİS =yani İLHAK uğraşları yoğunlaştı. İngiltere, 1914’te Ada'yı ilhak etti; ancak Osmanlı Devleti bunu tanımadı. 1923 Lozan Antlaşması’nda Kıbrıs’ın İngiltere 1914’teki ilhakı tanındı. Kıbrıs’ta, 1925'ten itibaren 'İngiliz tacına bağlı bir sömürge' statüsü uygulandı. 1959 Zürih-Londra Antlaşmaları’nın imzalanmasından sonra, 13 Aralık 1959 seçimlerinde Başpiskopos Makarios Cumhurbaşkanı, Dr.Fazıl Küçük de Cumhurbaşkanı Yardımcısı seçildi. 16 Ağustos 1960’da Kıbrıs Cumhuriyeti ilan edildi ve 24 Ağustos’ta ise BM’ye üye oldu. Türk-Rum ortaklığına dayalı Kıbrıs Cumhuriyeti ancak 3 yıl yaşadı. Kıbrıs Rumlarını çözümsüzlükte ve Enosis yolunda cesaretlendiren en önemli etken, BM'nin 4 Mart 1964'de alınan karar uyarınca Rum yönetimini meşru Kıbrıs hükümeti  olarak tanımasıydı. 15 Temmuz 1974 günü Makarios'a karşı 'sözde' bir darbe yaptı. 20 Temmuz 1974 Kıbrıs Barış Harekatı yapıldı. Harekat sonrası, 30 Temmuz 1974'te Cenevre Andlaşması imzalandı. 2.Cenevre görüşmelerinde de bir sonuç çıkmayınca, 14 Ağustos günü başlayan 2.Barış Harekâtı, 16 Ağustos'a kadar sürdü ve bugünkü 'Barış Hattı' çizildi. 13 Şubat 1975'de Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi. 15 Kasım 1983’de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ilan edildi.

    Kaynaklar:

    Akşin, Aptülahat; Atatürk’ün Dış Politika İlkeleri ve Diplomasisi, 1991.

    Aras, Tevfik Rüştü; Görüşlerim. 1968.

    Atatürk, M.Kemal; Nutuk, C.I-III,1961.

    Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, I-II, 1945, 1959.

    Atatürk'ün Tamim Telgraf ve Beyannameleri,1991.

    Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı Yazışmaları, (haz.M.Onar), C.I-II, 1995.

    Ahmad, Feroz-B.T.Ahmad; Türkiye’de Çok Partili Politikanın Açıklamalı Kronolojisi (1945-1971), 1971.

    Atay, F.Rıfkı; Çankaya, 1969; Atatürk’ün Bana Anlattıkları,1955.

    Atatürk'ün Milli Dış Politikası (1919-1923), 1992.

    Avcıoğlu, Doğan; Milli Kurtuluş Tarihi, 1974.

    Aydemir, Ş.Süreyya; Tek Adam: Mustafa Kemal, C.I-III, 1963-65.

    Barutçu, Ahmet Faik; Siyasi Hatıralar, 2001.

    Bayur, Yusuf Hikmet; Türk İnkılabı Tarihi, 1953.

    Bıyıklıoğlu, Tevfik; Atatürk Anadolu’da, 1959.

    Bilsel, Cemil; Lozan, C. I-II, 1933.

    Cebesoy, Ali Fuat; Milli Mücadele Hatıraları,1953; Moskova Hatıraları,1956.

    Çetişli, İsmail; Memduh Şevket Esendal, 1991.

    Erim, Nihat; Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri,1953.

    Erkin, Feridun Cemal; Dışişlerinde 34 Yıl, 1992.

    Girgin, Kemal; Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemleri Hariciye Tarihimiz (Teşkilat ve Protokol), 1994.

    Goloğlu, Mahmut; Milli Şef Dönemi 1939-1945, 1974.

    Gönlübol, Mehmet-Cem Sar; Olaylarla Türk Dış Politikası (1919-1973), 1982.

    Gürün, Kamuran; Dış İlişkiler ve Türk Politikası (1939’dan Günümüze Kadar), 1983; Savaşan Dünya ve Türkiye, 1986.

    İlter, Turan; Siyasal Sistem ve Siyasal Davranış, 1977.

    İnan, Afet; Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, 1968.

    İnönü, İsmet, Hatıralar, C.I-II, 1992.

    Kansu, M.Müfit; Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber,1966.

    Karabekir, Kazım; İstiklal Harbimiz, 1969.

    Karaosmanoğlu, Yakup Kadri; Politikada 45 Yıl, 1968.

    Karpat, Kemal; Türk Siyasi Tarihi, 2015.

    Kocatürk, Utkan; Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Kronolojisi (1918-1938), 1988. Kuneralp, Zeki; İkinci Dünya Harbinde Türk Dış Siyaseti, 1982.

    Lee, Stephen J.; Avrupa Tarihinden Kesitler 1789-1980, çev.S.Aktur, 2010.

    McNeill, William H.; Dünya Tarihi, çev.A.Şenel,1989.

    Meray, Seha L.; Lozan Barış Konferansı-Tutanaklar/Belgeler, C.I-VIII, 1993; Osmanlı İmparatorluğu’nun Çöküş Belgeleri,1977.

    Okyar, A.Fethi; Üç Devirde Bir Adam, 1980.

    Olcay, Osman; Sevres Andlaşmasına Doğru, 1981.

    Onar, Mustafa; Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı Yazışmaları-I-II, 1995.

    Öztürk, Kazım; Atatürk’ün TBMM Açık ve Gizli Oturumlarındaki Konuşmaları, C.I-II,1990.

    Sanal, Türker; Türkiye Cumhuriyeti ve 50 Hükümeti, 1995.

    Sarıhan, Zeki; Kurtuluş Savaşı Günlüğü, C. I-IV,1982-1996.

    Selek, Sabahattin; Anadolu İhtilali, 1968.

    Selek, S. (haz.); İsmet İnönü Hatıralar, 2009.

    Sonyel, R.Salahi; Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika,1973.

    Soyak, Hasan Rıza; Atatürk’ten Hatıralar, C.I-II, 1973.

    Soysal, İsmail, Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları, 1983.

    Şimşir, Bilal N.; Lozan Telgrafları, C.I-II,1990.

    Tansel, Selahattin; Mondros’tan Mudanya’ya , C.I-IV,1977-8.

    Tengirşenk, Yusuf Kemal; Vatan Hizmetinde, 1967.

    Turan, Şerafettin; Türk Devrim Tarihi, C.I-IV,1991-9.

    Tunaya, T.Zafer; Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük,1981.

    Ülman, Haluk; Birinci Dünya Savaşına Giden Yol (ve Savaş), 1973.

    Uluslararası İlişkiler Tarihi-5 (Diplomasi Tarihi), çev.A.R.Dırık, 2013.

    Ünaydın, Ruşen Eşref; Diyorlar ki, (haz.Ş.Kutlu),1985.

    Winter, J. -G.Parker-M.R.Habeck; I.Dünya Savaşı ve 20.Yüzyıl, çev.T.Demirel, 2012.

    Yalman, Ahmet Emin; Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim,1970.

    Ayrıca, S.Akşin’in İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele (1994); B.Oran; Türk-Yunan İlişkilerinde Batı Trakya Sorunu (1986); Bulgaristan’da Türk Varlığı (1992), A.C.Gazioğlu, Kıbrıs Tarihi, ve F.Armaoğlu’nun, C.Üçok, R.Uçarol’un ve O.Sander’in siyasi tarih ile ilgili eserlerinden de faydalanılmıştır.