Bölüm anahatları

  • TEVFİK RÜŞTÜ ARAS. “Biz de olayları çok yakından izliyorduk. İstemeyerek yüklendiğimiz Birinci Dünya Savaşı tecrübesi, gözümüzün önünden asla ayrılmıyordu. Mecbur olmadıkça ve savunma gereği belirmedikçe acele ittifaklara koşmanın ne büyük yanlışlık olduğunu iyice öğrenmiştik. Uluslararası konferanslarda kolektif emniyet ve bölge nizamını ileri sürmekte önde bulunanlardan sayılıyorduk. Büyük önderimiz Atatürk’ün yüksek idaresi devrinde sözümüzle hareketlerimizin yüzde yüz birbirine uyduğu dünyaca öğrenilmişti. Balkan Antlaşması bölge nizami için, İskandinavyalıların aralarındaki ilişkilerinden sonra, iyi bir örnek olmuştu ve barış için çok şeyler vaat ediyordu. Kuruluşunda bölge-içi emniyeti sağladı”….

    —    “Eğer İkinci Dünya Savaşı Balkanlara sirayet etmeseydi, savaş sonunda ayakta kalan Birleşik Amerika ve Sovyetler olarak iki dev devletten sonra, sade Avrupa’nın değil, dünyanın üçüncü büyük kuvveti ‘BALKAN BİRLİĞİ’ olacaktı”.

    Kaynaklar:

    Akşin, Aptülahat; Atatürk’ün Dış Politika İlkeleri ve Diplomasisi, 1991.

    Aras, Tevfik Rüştü; Görüşlerim. 1968.

    Atatürk, M.Kemal; Nutuk, C.I-III,1961.

    Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, I-II, 1945, 1959.

    Atatürk'ün Tamim Telgraf ve Beyannameleri,1991.

    Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı Yazışmaları, (haz.M.Onar), C.I-II, 1995.

    Ahmad, Feroz-B.T.Ahmad; Türkiye’de Çok Partili Politikanın Açıklamalı Kronolojisi (1945-1971), 1971.

    Atay, F.Rıfkı; Çankaya, 1969; Atatürk’ün Bana Anlattıkları,1955.

    Atatürk'ün Milli Dış Politikası (1919-1923), 1992.

    Avcıoğlu, Doğan; Milli Kurtuluş Tarihi, 1974.

    Aydemir, Ş.Süreyya; Tek Adam: Mustafa Kemal, C.I-III, 1963-65.

    Barutçu, Ahmet Faik; Siyasi Hatıralar, 2001.

    Bayur, Yusuf Hikmet; Türk İnkılabı Tarihi, 1953.

    Bıyıklıoğlu, Tevfik; Atatürk Anadolu’da, 1959.

    Bilsel, Cemil; Lozan, C. I-II, 1933.

    Cebesoy, Ali Fuat; Milli Mücadele Hatıraları,1953; Moskova Hatıraları,1956.

    Çetişli, İsmail; Memduh Şevket Esendal, 1991.

    Erim, Nihat; Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri,1953.

    Erkin, Feridun Cemal; Dışişlerinde 34 Yıl, 1992.

    Girgin, Kemal; Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemleri Hariciye Tarihimiz (Teşkilat ve Protokol), 1994.

    Goloğlu, Mahmut; Milli Şef Dönemi 1939-1945, 1974.

    Gönlübol, Mehmet-Cem Sar; Olaylarla Türk Dış Politikası (1919-1973), 1982.

    Gürün, Kamuran; Dış İlişkiler ve Türk Politikası (1939’dan Günümüze Kadar), 1983; Savaşan Dünya ve Türkiye, 1986.

    İlter, Turan; Siyasal Sistem ve Siyasal Davranış, 1977.

    İnan, Afet; Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, 1968.

    İnönü, İsmet, Hatıralar, C.I-II, 1992.

    Kansu, M.Müfit; Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber,1966.

    Karabekir, Kazım; İstiklal Harbimiz, 1969.

    Karaosmanoğlu, Yakup Kadri; Politikada 45 Yıl, 1968.

    Karpat, Kemal; Türk Siyasi Tarihi, 2015.

    Kocatürk, Utkan; Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Kronolojisi (1918-1938), 1988. Kuneralp, Zeki; İkinci Dünya Harbinde Türk Dış Siyaseti, 1982.

    Lee, Stephen J.; Avrupa Tarihinden Kesitler 1789-1980, çev.S.Aktur, 2010.

    McNeill, William H.; Dünya Tarihi, çev.A.Şenel,1989.

    Meray, Seha L.; Lozan Barış Konferansı-Tutanaklar/Belgeler, C.I-VIII, 1993; Osmanlı İmparatorluğu’nun Çöküş Belgeleri,1977.

    Okyar, A.Fethi; Üç Devirde Bir Adam, 1980.

    Olcay, Osman; Sevres Andlaşmasına Doğru, 1981.

    Onar, Mustafa; Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı Yazışmaları-I-II, 1995.

    Öztürk, Kazım; Atatürk’ün TBMM Açık ve Gizli Oturumlarındaki Konuşmaları, C.I-II,1990.

    Sanal, Türker; Türkiye Cumhuriyeti ve 50 Hükümeti, 1995.

    Sarıhan, Zeki; Kurtuluş Savaşı Günlüğü, C. I-IV,1982-1996.

    Selek, Sabahattin; Anadolu İhtilali, 1968.

    Selek, S. (haz.); İsmet İnönü Hatıralar, 2009.

    Sonyel, R.Salahi; Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika,1973.

    Soyak, Hasan Rıza; Atatürk’ten Hatıralar, C.I-II, 1973.

    Soysal, İsmail, Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları, 1983.

    Şimşir, Bilal N.; Lozan Telgrafları, C.I-II,1990.

    Tansel, Selahattin; Mondros’tan Mudanya’ya , C.I-IV,1977-8.

    Tengirşenk, Yusuf Kemal; Vatan Hizmetinde, 1967.

    Turan, Şerafettin; Türk Devrim Tarihi, C.I-IV,1991-9.

    Tunaya, T.Zafer; Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük,1981.

    Ülman, Haluk; Birinci Dünya Savaşına Giden Yol (ve Savaş), 1973.

    Uluslararası İlişkiler Tarihi-5 (Diplomasi Tarihi), çev.A.R.Dırık, 2013.

    Ünaydın, Ruşen Eşref; Diyorlar ki, (haz.Ş.Kutlu),1985.

    Winter, J. -G.Parker-M.R.Habeck; I.Dünya Savaşı ve 20.Yüzyıl, çev.T.Demirel, 2012.

    Yalman, Ahmet Emin; Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim,1970.

    Ayrıca, S.Akşin’in İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele (1994); B.Oran; Türk-Yunan İlişkilerinde Batı Trakya Sorunu (1986); Bulgaristan’da Türk Varlığı (1992), A.C.Gazioğlu, Kıbrıs Tarihi, ve F.Armaoğlu’nun, C.Üçok, R.Uçarol’un ve O.Sander’in siyasi tarih ile ilgili eserlerinden de faydalanılmıştır.