Topic 10

10.         Konu                                Çağdaş Kazakistan’da Siyasal Sistem

Konular:  Egemen siyasal sistem; İstikrar problemi; İnsan hakları ve demokrasi sahasında durum; Yolsuzluk.

Temel Okumalar:

-           Saadettin Gömeç, Türk Cumhuriyetleri ve Toplulukları Tarihi, 2. bölüm;

-          Kazakistan Tarihi. Makaleler, s. 165-174;

-          Martha Brill Olcott, “Democratization and the Growth of Political Participation in Kazakstan”, Karen Dawisha and Bruce Parrott (Ed.), Conflict, Cleavage, and Change in Central Asia and the Caucasus, Cambridge: Cambridge University Press, 1997, pp. 201-241;

-           Wikipedia’dan uygun makaleler;

-           Youtube’dan değişik videolar.

Ders Notları:

1993 anayasasına göre Kazakistan’da yarı başkanlık sistemi uygulanmakta iken 1995’te yapılan değişiklikle tam başkanlık sistemine geçilmiştir. Yetkileri genişletilen cumhurbaşkanının faaliyetlerini kontrol eden anayasa mahkemesi kaldırılmış, cumhurbaşkanlığı süresi dört yıldan yedi yıla çıkarılmıştır. Kazakistan Parlamentosu senato ve meclis olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Senatörlük süresi altı yıl, milletvekilliği süresi beş yıldır. Senato ve meclis başkanını cumhurbaşkanı tayin eder. 1997 yılında idarî taksimat yeniden düzenlenerek eyalet sayısı on dokuzdan on dörde indirilmiştir. Eyaletler, başbakanın teklifiyle cumhurbaşkanının tayin ettiği valiler tarafından yönetilmektedir. Yönetimde tek sorumlu vali olmakla beraber halk tarafından seçilen encümen üyelerinin valinin görevden alınması için cumhurbaşkanına teklif yapma yetkileri bulunmaktadır. Kazakistan Cumhuriyeti’nde köyler ilçelere, ilçeler illere ve iller de eyaletlere (oblus) bağlı olarak yönetilir. Ayrıca doğrudan merkeze bağlı bulunan özel statüye sahip iller de vardır.

Hükümet cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Parlamentonun her iki kanadının üzerinde anlaştığı kişi başbakan olarak cumhurbaşkanı tarafından tayin edilir. Yasama görevini parlamentonun senato kanadı yürütür. 1 Ocak 1997 tarihinde yapılan bir araştırmaya göre Kazakistan’da kayıtlı 300 siyasî örgüt ve dokuz siyasî parti bulunmaktadır. Kazakistan Cumhuriyeti’nin başşehri 10 Aralık 1997’de Almatı’dan Akmola’ya taşınmış ve 6 Mayıs 1998’de Akmola ismi “başşehir” anlamına gelen Astana (Âsitâne) olarak değiştirilmiştir.