KDS ile Oturum AçınBölüm anahatları
-
Bu ders, A.Ü. DTCF Dilbilim Bölümü'nde görevli dört öğretim üyesinin ortak katkılarıyla hazırlanmıştır. Derse ait bölümler ve hazırlayanlar aşağıdaki gibidir:
- Dilbilimsel Tipoloji I-IV - Prof. Dr. Özgür Aydın
- Sesbilimsel Tipoloji I-III - Dr. Öğr. Üyesi Pınar Uzun Bekar
- Biçimbilimsel Tipoloji I-III - Dr. Bahtiyar Makaroğlu
- Sözdiizmsel Tipoloji I-IV - Prof. Dr. Selçuk İşsever
-
- Dilbilimsel tipoloji nedir?
- Sınıflandırma sorunu
-
- Dil evrenceleri
- Dünya üzerinde dillerin dağılımı
-
- Dil-lehçe ayrımı
- Tehlikedeki diller
-
- Dillerarası etkileşim
-
- Sesbilimsel Tipolojiye Giriş
- Ses – Sesbirim Bağıntısı
- Ses Çevresi, Dağılımsal Değişkeler
- Evrensel İlkeler ve Değiştirgenler
- Parçalı Sesbilimde Tipolojik Yaklaşım
- Titreşimlilik Hiyerarşisi: Ötüm
- Konuşma Seslerinin Çıkarılış Türleri: Akciğer Girişli-Çıkışlı Sesler
- Sesbirim Sayımcaları – WALS’ten örnekler
- Dünya Dillerinde Ünlülerin Sınıflandırılması ve Evrenceler: Çene açısı, dudakların durumu, dilin devinimi
- Ünsüz Sınıflandırmasına Genel Giriş
-
- Dünya Dillerinde Ünsüzlerin Temel Özellikleri ve Evrenceler: Çıkış yeri, çıkış biçimi, ses tellerinin titreşimi
- Çıkış Yeri Ölçütleri
- Çıkış Biçimi Ölçütleri
- Titreşimlilik Ölçütleri
- WALS'ten Örneklerle Ünsüz Sayımcaları ve Sınıflandırmalar
- Seslem Yapısına Genel Giriş: Seslem, Çekirdek, Önses, Sonses Hiyerarşisi
-
- Seslem Yapısına Genel Giriş: Seslem, Çekirdek, Önses, Sonses Hiyerarşisi
- Seslem Yapılarının WALS Sınıflandırması: Basit, Yarı karmaşık, Karmaşık
- Parçalarüstü Sesbirimler: TON, VURGU, EZGİ
-
- Geleneksel biçimbilim kavramları
- Modern biçimbilim kavramları
- Sözcükbirim ve biçimbirim
- Biçimbirim sınıfları
- Dağılımsal Biçimbilim Kuramı – Sami dilleri
- Biçimbirim türleri
-
- Tipoloji ölçeği
- Cinsiyet
- Cinsiyet türleri
- Cinsiyet ayrımları
- Türkçede cinsiyet
- Cinsiyeti belirleme yolları
- Cinsiyet etkileşimleri
WALS’te cinsiyetin tipolojik görünümleri
-
- Sayı ulamı
- Sayı ayrımları
- Sayı belirleme yolları
- Sayı etkileşimleri
- Sözlüksel sayı
- Türkçede sayı
- Kişi ulamı
- Kişi ayrımları
- Türkçede kişi ulamı
- Kişi belirlemeleri
- Kişi etkileşimleri
-
- Tipoloji konusuna iki temel yaklaşım
- Evrensel türleri
- Evrensellerin açıklanması
- Üretici Dilbilgisinde ilkeler ve değiştirgenler
-
- Sözcük dizilişi
- Temel diziliş tipolojisi
- Özne, nesne ve eylemin dizilişi
- Tamlayan, belirteç ve sıfatların dizilişi
-
- Baş ve bağımlı birimler: biçimbilimsel imleme
- Baş ilgeç ve AÖ nesnesi
- Baş eylem ve üyeleri
- Baş ad ve tamlayan AÖ
- Baş ad ve bağımlı SÖ
-
- Adılsıl öznelerin dillerdeki görünümü
- Özne konumunda zorunlu adıllar
- Eylem üzerinde özne ekleri
- Çeşitli konumlarda özne kaynaşıkları
- AÖ öznelerden farklı bir konumda bulunan özne adılları
- Özne konumunda seçimlik adıllar
- Karma
- Ne-öbeklerinin konumu
- Tümce başı
- Tümce başı dışındaki bir konum
- Karma