Bölüm anahatları

  • 2. Ders

    Tasavvuf hakkında yazılan ilk Farsça eserler

    İsmâil b. Muhammed el-Müstemli-yi Buhârî ( İsmail b. Muhammed b. Abdillah Müstemli [434 h. 1043 m.])

    Eseri: Şerh-i Taarruf

    Kelâbâzî’nin et-Taʿarruf li-meẕhebi ehli’t-taṣavvuf adlı eserinin Farsça şerhidir. Tasavvufla ilgili ilk önemli Farsça eser olması bakımından da değerlidir.

    Tasavvuf terminolojisi alanında yazılmış teorik eserlerden olan et-Ta’arruf ve onun Farsça tercüme ve şerhi, tasavvuf tarihi ve tasavvufî kavramlar açısından birinci el kaynaklardandır.

     

    Hucvîrî (Ebü’l-Hasen Alî b. Osmân b. Ebî Alî el-Cüllâbî el-Hücvîrî (ö. 465/1072 [?])

    Eseri: Keşfu’l-Mahcûb

    Hucvîrî, eserini Lahor şehrinde muhtemelen h. 435/1043 yılında yazmaya başlamıştır. Eser iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ilim, fakr ve dervişlik, tasavvufun mahiyeti, hırka giyme, sûfîlerin fakr ve sûfîlik konusundaki ihtilâfları ile melâmet konuları ele alınır. Daha sonra dört halifeyle Ehl-i beyt imamları ve tâbiînden olan zâhidler ile diğer sûfîler hakkında bilgiler verilir. İkinci bölümde on iki kısım halinde tasavvufî kesimler/zümreler tanıtılır.

     

    Ahmed-i Gazâlî (Mecdüddîn Ebü’l-Fütûh Ahmed b. Muhammed el-Gazzâlî (ö. 520/1126)

    Eseri: Sevânihu’l-Uşşâk, Ahmed el-Gazzâlî’nin en önemli eseri olup ana teması aşktır. İlk kez Helmut Ritter tarafından edisyon kritiği yapılmıştır (İstanbul 1942).

    (Bu müellifler ve eserleri hakkında TDV İslam Ansiklopedisi’nden ve diğer kaynaklardan geniş bilgi edinilebilir. Ekteki dosyalarda da bu konuda bilgi verilmiştir.)

     

    Edebiyat ve tasavvuf

    Tasavvufî edebiyatın doğuşu ve gelişmesi

    Ekteki dosya ve belgelerde (H. Altuntaş, Tasavvuf Tarihi) bu edebiyatın doğuşuna dair bilgi mevcuttur.