Topic 3

KAYNAK: T. Yazıcı-A. N. Tokmak-M. Kanar, Eski İran Nesrinden Seçmeler, s. 28

داستان پیاده و سوار      از مرزبان‌نامه)

داستان پیاده و سوار      از مرزبان‌نامه)

پیاده / جامه‌فروش / رزمه / پشتواره / ده / فروختن / کشیدن / متحمل (حمل کننده) / بار / سنگین ꞊ کُلُفت / به سُتوه آمدن ꞊ خسته شدن‌، خسته ، خستگی

آسودن (آسای)/

سوار / جوانمرد / اسب / بارگیر / جو

راسو / خرگوش

KELİMELER

راسو:      رزمه:

قضیت  (قضیه) hüküm, önerme; karar, ifade; iş, mesele, dava

از قضیت ِ این سخن / قضیت معدلت / قضیت ِ کرم : حکم ِ جوانمردی

واره: پسوند

دوش: دیشب

راتب: vazife, görev; aylık, maaş, sürekli, devamlı; düzenleyen, tertipleyen

جُو: arpa

راسو گفت: شنیدم که وقتی مردی جامه‌فروش رزمۀ جامه در بست و بر دوش نهاد تا بدیهی برد فروختن را. سواری اتفاقا با او همراه افتاد. مرد از کشیدن پشتواره بسُتوه  آمد و خستگی درو اثر کرد بسوار گفت: ای جوانمرد، اگر این پشتوارۀ من ساعتی در پیش گیری چندانک من پارۀ بیاسایم از قضِیت کرم و فتوّت دور نباشد. سوار گفت: شک نیست که تخفیف کردن از متحمّلان بار کُلُفت در میزان حسنات وزنی تمام دارد و از آن ببهشت باقی توان رسید. اما این بارگیر من دوش راتبِ هر روزه جو نیافتست و تیمار بقاعده ندیده. امروز آن قوّت ندارد که او را بتکلیف زیادت شاید رنجانید. در این میان خرگوشی بر خاست، سوار اسب را در پی او بر انگیخت و بدوانید. چون میدانی دو سه برفت اندیشه کرد که اسبی چنین دارم، چرا جامهای آن مرد نستدم و از گوشۀ بیرون نرفتم و الحق جامه‌فروش نیز از همین اندیشه خالی نبود که اگر این سوار جامهای من برده بودی و دوانیده بگردش کجا رسیدمی، سوار بنزدیک او باز آمد و گفت: هلا جامها بمن ده تا لحظۀ بیاسائی. مرد جامه‌فروش گفت: برو که آنچ تو اندیشیدۀ، من هم از آن غافل نبوده‌ام.

Metnin farklı uyarlanmış bir ses dosyasını dinleyebilirsiniz.

https://www.mp4.ir/Video?Watch=875-1253267041

را : برای  anlamında

در بستن (-i) bağlamak geçişli fiil ancak nesne alameti را  yazılmamış.

جوان مرد : yiğit, delikanlı. İzafet-i maklûb (ögeleri ters çevrili tamlama) kuralıyla birleşik sıfat yapılmış. Bazı sıfatlar isim gibi de kullanılır ve çoğul yapılır.

Kelimenin aslı : مرد ِ جوان  (genç adam)dır. مدت ِ کوتاه : کوتاه مدت

پشتواره : پشت + واره

گوشواره : گوش + واره، گهواره (گاهواره)، ماهواره

توان رسید : mutlak yeterlilik. Yardımcı fiil olarak kullanılan توانستن fiilinin şahıssız çekimi (می توان رسید)

جامها : kelimenin aslı جامه bu gibi kelimelerde (خانه، لانه، نامه) hâ çokluk ekiyle bitişik yazılırken -ه  nin kaldırılmış olduğuna dikkat edelim.

دوانیدن : دویدن  دو + انیدن     دو + اندن ettirgenlik eki almış koş-mak (koş-tur-mak) gibi

رنجیدن : رنج + اندن    رنج+انیدن

رسیدمی : (می رسیدم) yâ-yı istimrârî: geçmiş zamanda çekimli fiillerin sonuna geliyor (şimidi zamanın hikâyesi)

رزمۀ جامه tamlama işareti olarak

گوشۀ   لحظۀ  پارۀ yâ-yı tenkîr (belirsizlik) ve yâ-yı vahdet (birlik) görevinde kullanılmıştır. Yazılımları گوشه‌ای، لحظه‌ای، پاره‌ای şeklindedir.

اندیشیدۀ : ۀ  mişli geçmiş zaman çekimlerinde ikinci tekil şahıs zamiri gösterir اندیشیده‌ای