Bölüm anahatları

  • 1 Элипбий, Рус, түркмен кирил элипбийи, сес, харп, фонема (Alfabe, Rus-Türkmen Kril Alfabesi, Ses, Harf, Fonem)  Konuşmada kullanılan seslerin yazılıp, gösterilen işaretine harf denir. Ses söylenir ve işitilir. Biz genelde konuştuğumuz gibi yazmayız. Örneğin, bal, oba kelimelerinin ikisinde de b harfini yazarız. Fakat bal kelimesindeki b harfi ile oba kelimesindeki b harfinin söylenişi benzemez. Bal deyince, b harfi güçlü dudak sesi için kullanılır, oba dediğimizde ise, sürtünmeli yuvarlak ses için kullanılır.  Alfabe Düzeni: Harflerin sıralı bir şekilde kullanılış düzenine alfabe düzeni denir. Kabul edilen harflerin hepsine bir söz ile alfabe deniliyor. Türkmen alfabesinde 38 harf vardır. Bunların dokuzu ünlü sesi, dördü de birleşik sesi ( й sesi ile a, o, у, э seslerinin) anlatıyorlar. 23 harf ise ünsüz sesleri anlatıp, ikisi de ( ь, ъ ) ses anlatmıyor. Türkmen alfabesindeki harf düzeni ve onların adları: А, Б, В, Г, Д, Е, Ё, Ж, Җ, З, И, Й, К, Л, М, Н, Ң, О, Ө, П, Р, С, Т, У, Ү, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Э, Ә, Ю, Я


    • TÜRKMEN ALFABESİ Sayfa

      Элипбий кирил

      (язгы)

      Аа Бб Вв Гг Дд Ее Ёё Жж Җҗ Зз Ии Йй Кк Лл Мм Нн Ңң Оо Өө

      Пп Рр Сс Тт Уу Үү Фф Хх Цц Чч Шш Щщ Ъъ Ыы Ьь Ээ Әә Юю Яя

      (harpyň atlaryny sesli okamak )

      Аа (aa)

      Бб (bee)

      Вв  (vee)

      Гг (ge)

      Дд  (dee)

      Ее  (ýe) (iki seslidir: y+e)

      Ёё  (ýo) (iki seslidir: y+o)

      Жж (žee) (bu ses türkmençe däldir) 

      Җҗ (jee)

      Зз  (zee) (bu ses aýdylanda diliň ujy dişiň arasyna ýakynlaşýar)

      Ии (iy)

      Йй  (ýy)

      Кк  (kee)

      Лл (lee)

      Мм  (mee)

      Нн (nee) 

      Ңң (ňee)

      Оо (oo)

      Өө (öö)

      Пп (pee)

      Рр  (ree)

      Сс  (see) (bu ses aýdylanda diliň ujy dişiň arasyna ýakynlaşýar)

      Тт  (tee)

      Уу  (uuw)

      Үү  (üüý)

      Фф (fee) (bu ses türkmençe däldir) 

      Хх  (hee)

      Цц   (tçee) (bu ses türkmençe däldir) 

      Чч  (çee)

      Шш (şee) 

      Щщ (şşe) (bu ses türkmençe däldir) 

      Ъъ (aýyrma belgisi)

      Ыы (yý)

      Ьь  (ýumşaklyk belgisi)

      Ээ (ee) (diňe sözüň başynda şeýle ýazylýar: söz ortasynda we soňunda “e” ýazylýar)

      Әә   (ää)

      Юю (ýu) (iki seslidir: y+u)

      Яя (ýa) (iki seslidir: y+a)

      (harplary okalyşyna görä tanamak )

       

      Аа (aa) V                  (almanyň suraty ) Aa

      Пп (pee) V        (pagtanyň suraty) Pp

      Бб (bee) V          (baýdagyň suraty) Bb

      Рр  (ree) V           (radionyň suraty) Rr

      Вв  (wee) V            (wagonyň suraty) Ww

      Сс  (see) V            (sagadyň suraty)  Ss

      Гг (ge) V                  (goýnuň suraty) Gg

      Тт  (tee) V               (taganyň suraty) Tt

      Дд (dee) V          (dutaryň suraty) Dd

      Уу (uuw) V            (uýanyň suraty) Uu

      Ее (ýe) V                   (ýelegiň suraty) Ýe

      Үү (üüý) V             (üzümiň suraty) Üü

      Ёё (ýo) V              (ýolkanyň suraty) Ýo

      Фф (fee) V             (futbolyň suraty) Ff

      Жж (žee) V             (žirafanyň suraty) Žž

      Хх  (hee) V          (halynyň suraty) Hh

      Җҗ (jee) V                (jorabyň suraty) Jj

      Цц   (tçee) V 

      Зз  (zee) V              (zemzeniň suraty)  Zz

      Чч  (çee) V                 (çöregiň suraty) Çç

      Ии (iy) V                      (itiň suraty) Ii

      Шш (şee)  V                 (şaryň suraty) Şş

      Йй  (ýy) V               (ýüzügiň suraty) Ýý

      Щщ (şşe) V             (türkmençe ses däldir)

      Кк  (kee) V              (kelemiň suraty) Kk

      Ъъ (aýyrma belgisi) V

      Лл (lee) V               (lampanyň suraty) Ll

      Ыы (yý) V                        (yzyň suraty) Yy

      Мм (mee) V           (maşynyň suraty)  Mm

      Ьь  (ýumşaklyk belgisi) V

      Нн (nee) V            (naryň suraty) Nn

      Ээ (ee) V                         (elegiň suraty) Ee

      Ңң (ňee) V                     (söz başynda gelmez)

      Әә   (ää) V                (ädigiň suraty) Ää

      Оо (oo) V                  (oragyň suraty) Oo

       Юю (ýu) V          (ýumurtganyň suraty) Ýu

      Өө (öö) V                 (ördegiň suraty) Öö

      Яя (ýa) V                       (ýagşyň suraty) Ýa

       

       

      Soňra talyplara Täze türkmen hatyn elipbiýini emele getirýän harplar barada gürrüň berilýär. Türkmen diliniň latyn harplaryndan ybarat elipbiýinde aşakdaky harplar bardyr. Olaryň jemi 30 (otuz) sany harpdyr. 

       

      Täze türkmen latyn elipbiýi

       

      (ýazgy)

       

      Aa Bb Çç Dd Ee Ää Ff Gg Hh Ii Jj Žž Kk Ll Mm Nn Ňň Oo Öö Pp Rr Ss Şş Tt Uu Üü Ww Yy Ýý Zz 


       

      SAPAGA DEGIŞLI ÝUMUŞLAR:

       

      1-NJI ÝUMUŞ: Aşakdaky kartadan peýdalanyp, her bir welaýatyň atlaryny elipbiý tertibinde we Kiril harplary bilen ýazyň:

       

       

       

       

       

       

       

       

      1…………………………………………….

      2…………………………………………….

      3…………………………………………….

      4…………………………………………….

      5…………………………………………….

       

      2-NJI ÝUMUŞ: Ýokardaky kartadan peýdalanyp, Türkmenistanyň goňşy döwletleriniň atlaryny Kiril harplary bilen ýazyň:

       

      1…………………………………………….

      2…………………………………………….

      3…………………………………………….

      4…………………………………………….

      5…………………………………………….

       

       

       

       

       

      3-NJI ÝUMUŞ: Ýokardaky kartadan peýdalanyp, Türkmenistanyň paýtagty bolan şäheriň adyny Kiril harplary bilen ýazyň:

       

      File:PresidentialPalaceAshgabat.jpg

       

       

       

       

       

       

      1…………………………………………….

      4-NJI ÝUMUŞ: Aşakdaky karta berlen sanlaryň ýerine welaýatlaryň atlaryny Kiril harplary bilen ýazyň:

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

      1…………………………………………….

      2…………………………………………….

      3…………………………………………….

      4…………………………………………….

      5…………………………………………….

       

       



    • Öğrencilere Türkmen Türkçesiyle İlgili Tavsiyeler Dosya

      Kaynak Türkmen Türkçesini yeni öğrenmeye başlayan öğrenciler için öğretici tavsiyeleri içermektedir.

    • Kaynak Dosya