Bölüm anahatları

  • Üç İmparatorlar Ligi'nin yarattığı siyasi ortamda Rusya'nın slav milliyetçiliğine dayanan Balkan politikası 1870'lerin ortalarında tekrar provokatif bir nitelik kazanmıştır. Alman Şansölyesi Otto Von Bismarc'ın büyük planı içinde Rusya harekete geçecektir. Balkanlar'da Osmanlı Devleti'nin hakimiyetini sona erdirmek için Rusya için en uygun koşulların ortaya çıktığı varsayımı ile Sırplar ve bu sefer ilk defa Bulgarlar üzerinde de Slav milliyetçiliğine dayanan bir büyük siyasi kalkışma planlanmıştır. Söz konusu planın ana ekseni Rusya ile Avusturya Macaristan'ın, Almanya'nın koordinasyonunda Balkanların geleceği konusunda uzlaşmaya varması esasına dayanmıştır. Bu uzlaşma kırılgan bir uzlaşmadır. Sonuçta kalıcı da olamayacaktır. Ancak 1875'te Hersek'te başlayan Sırp İsyanı ve hemen ertesi yıl Bulgaristan'da harekete geçen çeteciler Osmanlı Devleti'ni istikrarsızlaştırırken, Avusturya ile anlaşan Rusya Osmanlı üzerine baskısını artırmıştır. Bu kritik dönemde, bir iç darbe ile  Abdülaziz devrilir. Son derece karmaşık ve istikrarsız bir dönemde Osmanlı-Rus savaşı başlar ve Osmanlı Devleti için büyük bir mağlubiyetle sonuçlanır. Rusya Osmanlı'ya  ikili bir antlaşma olan Ayastefanos Antlaşması'nı dayatmıştır. Söz konusu antlaşma Balkanlar'da tamamen Rusya'nın kontrolünde bir büyük Bulgaristan kurulması esasına dayanmaktadır. Ayastefanos ile ortaya çıkan Bulgaristan'ın büyüklüğü ve Rusya'ya bağımlılığı bir taraftan Üç İmparatorlar Ligi'nin ruhuna, diğer taraftan Avusturya-Macaristan ile Rusya'nın Balkanlar'da bir dengeye dayanan savaş öncesi anlaşmalarına tezat teşkil etmiştir. Büyük Bulgaristan'ın Balkan bölgesel dengelerini alt üst edeceği de açıktır. Britanya da bu gelişmelerden büyük rahatsızlık duymuştur.  Berlin Kongresi söz konusu siyasi koşullar altında toplanmış ve Balkanlar'da yeni bir siyasal düzen kurmuştur. Derste Savaş öncesi ve sonrası koşullar anlatılacak, ancak Berlin Düzeni'ne özel bir yer ayrılacaktır. Berlin Düzeni tüm yönleriyle ve özellikle kurduğu yeni güç dengesi esasında ele alınacaktır.