Section outline

  • Nutrasötik; hastalıkların tedavisinde veya önlenmesinde sağlığa yararları bilimsel olarak ispatlanmış, toksik olmayan, herhangi bir gıda ekstresi.
    Hastalık riskini azaltan ve sağlık üzerinde yararlı etki gösteren besin maddeleridir.  (Dillard & German,2000).


  • Flavonoidler, pek çok meyva ve çiçekteki renklerden sorumlu olan bitki pigmentleri grubudur.
    Yiyecekler, meyve suları, bitkiler ve arı poleni (zengin flavonoid içeriği)
    Kimyasal yapılarına göre 4000’in üzerinde flavonoid bileşiği karakterize edilmiştir.


  • Turunçgil meyveleri, sulu küçük meyveler, soğanlar, maydanoz, baklagiller, yeşil çay, üzüm
    Besin desteği  olarak kullanılan flavonoidler:
    -üzüm çekirdeği,
    -yeşil çay,
    -kuşburnu
    -Buğday çimi, ısırgan gibi besin kaynaklarından elde edilir.


  • Quersetin, deneysel çalışmalarda en aktif flavonoid olarak bulunmuştur.
    Tıbbi bitkiler aktivitelerinin büyük bir kısmını yüksek Quersetin içeriklerine borçludur.
    Flavanoidlerin antioksidan etkileri quersetinin antioksidan aktivitesinden kaynaklanmaktadır.
    Quersetin;
    serbest oksijen radikallerini temizler
    ksantin oksidazı
    invitro koşullarda lipit peroksidasyonunu inhibe eder.

    (Boots AW, Haenen GR, Bast A. Health effects of quercetin: From antioxidant to nutraceutical. European Journal of Pharmacology 2008: 585, Issues 2-3,

  • Turunçgil bioflavon preparatları;
    *hesperidin
    *karsitrin
    *naringin içerebilirler.
       (Rutin ve ham bioflavonoid kompleksleri ile yapılan klinik araştırmaların çoğu 1970’lerdedir.)

    Klinik çalışmalar:
    hidroksietilrutozidler (HERs) olarak bilinen standardize rutinosid karışımları ile yapılmıştır.
    HERs ile, kapiller geçirgenlikte, çürük oluşumuna meyilde, hemoroidde ve varikoz venlerde etkileyici klinik sonuçlar elde edilmiştir.
    (Rice-Evans CA, Miller NJ, Paganga G. Structure-antioxidant relationships of flavonoids and phenolic acids. Free Radical Biol Med 1996; 20: 933-956.) 


  • Flavonoidler oksidatif ve serbest radikal hasarına karşı belirgin koruma sağlayan güçlü antioksidanlardır.
    flavonoidlerin antioksidan aktivitesi > C ve E vitaminleri, Selenyum ve Çinko
            Rice-Evans CA, Miller NJ, Paganga G. Structure-antioxidant relationships of flavonoids and phenolic acids. Free Radical Biol Med 1996; 20: 933-956.
           Havsteen B. Flavonoids, a class of natural products of high pharmacological potency. Biochem Pharmacol 1983; 32: 1141-48.


  • Apopitoz Üzerine Etkili Flavonoidler:

    *Luteolin
    *Resveratrol
    *Lupeol
    *Apigenin
    *Genistein
    *Curcumin
    *Delphinidin
    *Capsaicin
    *Slymarin
    *Epigallokateşin

  • Flavonoid içerikleri:

    Yeşil çay - epigallocatechin gallate (EGCG)
    Üzüm – resveratrol
    Mango,çilek, üzüm – lupeol
    Koyu renkli meyve ve sebzeler (nar, çilek) – delphinidin
    Zerdeçal – curcumin
    Turpgiller - sulforaphane ve diğer isothiocyanates (ITCs)
    Sarımsak – organosulfur bileşikleri
    Domates – lycopene
    Soğan, domates – quercetin
    Devedikeni – silymarin
    Soya fasulyesi - genistein


  • Genistein apopitozu indükler,
    *G2/M döngüsü arrestiyle büyümenin inhibisyonu
    *cyclin B1, CDKs, Bcl-2/Bcl-xL’nin down regülasyonu
    *Bax ekspresyonunun upregülasyonu

  • Slayt 40

    Domates (Lycopersicon esculantum):
    Domates likopen, C vitamini, A vitamini, α- ve β-karoten, potasyum, folik asit ve E vitamininden zengin bir yapıya sahiptir.


  • Inhibitory effects of urtica dioica on ADA activity ( mIU / mg ) in prostate tissue from patients with prostate cancer.
    Amounts:                                             (Mean ± standart deviation)
    A. No aqueous extract of urtica dioica                 14.8 ± 6.8                         
    B. 25 μl aqueous extract of urtica dioica         13.35 ± 4.24
    C. 50 μl aqueous extract of urtica dioica           6.49 ± 2.38
    D. 100 μl aqueous extract of urtica dioica         0.98 ± 0.76
    Wilcoxon Signed Ranks Test
    A-B                                                               P>0.05
    A-C                                                               P<0.01
    A-D                                                               P<0.02
    B-C                                                               P< 0.01
    B-D                                                               P<0.02
    C-D                                                               P<0.02


  • Effects of different amounts of aqueous extract of urtica dioica on inhibition % values of ADA activities
    Amounts:                                                                 Mean ± standart deviation
    A. A. No aqueous extract of urtica dioica                                     0.0                      
    B. 50 μl aqueous extract of urtica dioica                           59.4 ± 9.2
    C. 100 μl aqueous extract of urtica dioica                          92.8 ± 5.3
    Wilcoxon Signed Ranks Test
    A-B                                                                                    P<0.02
    A-C                                                                                    P<0.02
    B-C                                                                                    P<0.02


  • Hamilelikte Bitki Çaylarının Olumsuz Yönleri:
    —Adaçayı:Bu dönemde uterus kaslarını uyarıcı etkisi
    —Keten Tohumu:Omega3 açısından zengin olmasına rağmen kanama riski
    —Ahududu:C vitamini ve organik asitleri içerir, ancak doğum kasılmalarını başlatıcı etkisi
    —Sinameki:laksatif etkili ancak,  vitamin, mineral emilimini azalttır.
    —Fesleğen, biberiye, yaban mersini, sarı kantaron, melisa yaprağı, aloe vera, karahindiba gibi bitki çayları da hamilelik döneminde erken doğum, kanama ve düşük riskini artırır.

  • Literatürde Nutrasötiklerle yapılan bilimsel çalışmalara bakıldığında bunların araştırma kapsamında olup ilaca dönüşüm noktasında çok ciddi aşamalardan geçemesi gerektiği görülmektedir.

    Nutrasötiklerin kanser üzerine etkisini araştıran çalışma yaparken

       Kanser hücresine toksik (+)

       Hedef belirle

       Ekstre hazırlamada optimizasyon

       Sentez veya yarı-sentez

      Hayvan çalışmaları, hücre kültürü

       Klinik çalışma


  • Gıda bütünleyici” terimi 1994 yılında ABD’de yürürlüğe giren Gıda Bütünleyici Sağlık ve Eğitim Yasası (DSHEA)’na göre “Ağızdan alınmak üzere gıdalara katılan vitamin, mineral, bitkisel drog, amino asit, enzimler» tarif etmektedir. Ekstreler ve konsantreler de bu terimin kapsamına dahildir. Bunlar tablet, kapsül, yumuşak jel, jelatin kapsül, sıvı veya toz halinde bulunabilirler.

       Thymus vulgaris: kekik

       Vitis vinifera: üzüm

        Rosa canina: kuşburnu

        Morus nigra: karadut

       Taraxacum officinale: karahindiba