Bölüm anahatları

    • Derste interaktif yöntem izlenmektedir. Hem kuramsal hem de pratik düzlemde ders kapsamında yapacağımız çalışmaları siz öğrencilerimize bir ders öncesi, balıklar halinde verip hazırlıklı gelmeniz istenecektir. Dersi önceden planlanan konular bazında birlikte inşa etmemizin olanaklı kılınabilmesi ve zihninizin ele alınacak konuya hazır olması ön çalışma yapmanız ve bir önceki derste sunulan konuyu özümsemiş olmanız, interaktif yöntemin yararlılığı için çok önem taşımaktadır. Bunun yanısıra yurtiçi ve yurtdışındaki literatürü, genel hatları ile, bilmenizde büyük yarar bulunmaktadır. Aşağıda ilgili literatürden bazıları sunulmuştur; sunulan kaynakların bir kısmı açık erişimli kaynaklardır, bir kısmı da Fakülte Kütüphanemizin dermesinde yer almaktadır.   
    • Prytherch, Raymond John. Harrod's librarians' glossary and reference book : A directory of over 9.00 terms, organizations, projects and acronyms in the areas of information management, library science, publishing and archive management. 9th ed. Aldershot : Gower, 2000. 
    • Reitz, J. M., Western Connecticut State University., & Libraries Unlimited, Inc. (1996). Online dictionary for library and information science: ODLIS. Westport, Conn.: Libraries Unlimited.
    • Gürdal Tamdoğan, Oya. Blog. https://oyagurdaltamdoganblog.wordpress.com
    • Pao, M. L. (1989). Concepts of information retrieval. Englewood, CO: Libraries Unlimited.
    • Gürdal Tamdoğan, O. (2009). Enformasyon zincirinde bilgi erişim sistemleri, bilgi erişim sürecinde kütüphane kurumu ve diğer bilgi merkezleri. Türk Kütüphaneciliği, 23(1), 151-168. 
    • Gürdal Tamdoğan, O. (2009). Bilgi üretiminde yazın ürünleri ve kütüphaneler: Atıfların tespiti ve analizi yoluyla araştırma. Türk Kütüphaneciliği 23(2), 254-277.
    • Alkan, Nazlı. (1994). Bilgi taramalarının nitelik açısından değerlendirilmesinde “kesin isabet” (Kİ-precision) ve “erişim isabeti” (Eİ-recall) oranları. Türk Kütüphaneciliği 8(4), 254-265.
    • Salton, G. ve McGill, M. J. (1983). Introduction to modern information retrieval. New York: McGraw-Hill.
    • Tonta, Y. (1995). Bilgi erişim sistemleri. Türk Kütüphaneciliği, 9(3), 302-314.
    • Baeza-Yates, R., & Ribeiro-Neto, B. (1999). Modern information retrieval. New York: ACM Press.


  • Dersin amacı, kapsamı, terminoloji, kaynaklar ve yöntem


  • ØBilgi erişim süreci
    ØBilgi erişim sistemi
    ØKavramsal içerik ve önemi
    ØSistemin bileşenleri- Sistem yaklaşımı
    ØBilgi erişim sistemlerinin türleri
    ØBilgi erişim sistemi olarak kütüphaneler ve diğer bilgi merkezleri


  • ØBilgi erişim sistemleri: Kavramsal içerik, sistemin bileşenleri ve türleri. İletişim sistemleri ile bilgi erişim sistemlerinin karşılaştırılması
    ØBibliyografik denetim araçları ve bilgi erişim sistemlerini inceleme ve değerlendirme ölçütleri
    ØBilgi erişim sistemi olarak tarama motorları
    ØBilgi erişim sistemi olarak çevrimiçi kataloglar
    ØBilgi erişim sistemi olarak veritabanları
    ØBilgi erişim sistemi olarak açık erişim sistemleri

  • ØBilgi erişim sistemleri: Kavramsal içerik, sistemin bileşenleri ve türleri. İletişim sistemleri ile bilgi erişim sistemlerinin karşılaştırılması
    ØBibliyografik denetim araçları ve bilgi erişim sistemlerini inceleme ve değerlendirme ölçütleri
    ØBilgi erişim sistemi olarak tarama motorları
    ØBilgi erişim sistemi olarak çevrimiçi kataloglar
    ØBilgi erişim sistemi olarak veritabanları
    ØBilgi erişim sistemi olarak açık erişim sistemleri


  • ØBilginin üretimi, dolaşımı, aktarımı ve kullanımı süreci. Enformasyon zinciri, aktörleri ve işlevleri. Enformasyon zincirinde bilgi erişim sistemlerinin yeri- Enformasyon Zinciri
    ØSorgulama formülasyonu: Bilgi gereksinimin tanımlanması, sorgu cümlesinin oluşturulması, sınırlılıkların belirlenmesi, sonuçların değerlendirilmesi… Sorgu cümlesinin oluşturulması: Anahtar sözcüklerin seçimi, tamlama kullanımı, kesik tarama, Boolean operatörlerinin kullanımı, yakınlık (proximity operatörlerinin kullanımı)

  • ØBilginin üretimi, dolaşımı, aktarımı ve kullanımı süreci. Enformasyon zinciri, aktörleri ve işlevleri. Enformasyon zincirinde bilgi erişim sistemlerinin yeri- Enformasyon Zinciri
    ØSorgulama formülasyonu: Bilgi gereksinimin tanımlanması, sorgu cümlesinin oluşturulması, sınırlılıkların belirlenmesi, sonuçların değerlendirilmesi… Sorgu cümlesinin oluşturulması: Anahtar sözcüklerin seçimi, tamlama kullanımı, kesik tarama, Boolean operatörlerinin kullanımı, yakınlık (proximity operatörlerinin kullanımı)

  • ØTarama motorlarında uygulama (Metin, görsel, ses erişim)
    ØEnformasyon zincirindeki yerleri
    ØSorgulama formülasyonu
    ØTarama arayüzleri
    lBasit tarama arayüzü (Basic search interface)
    lGelişmiş/ Detaylı tarama arayüzü (Advanced search interface)
    lKullanılırlık ölçütleri açısından değerlendirme

  • ØTarama motorlarında uygulama (Metin, görsel, ses erişim)
    ØEnformasyon zincirindeki yerleri
    ØSorgulama formülasyonu
    ØTarama arayüzleri
    lBasit tarama arayüzü (Basic search interface)
    lGelişmiş/ Detaylı tarama arayüzü (Advanced search interface)
    lKullanılırlık ölçütleri açısından değerlendirme

  • ØVeritabanlarında, çevrimiçi kataloglarda, açık erişim sistemlerinde uygulama (Metin, görsel, ses erişim)
    ØEnformasyon zincirindeki yerleri
    ØSorgulama formülasyonu
    ØTarama arayüzleri
    lBasit tarama arayüzü (Basic search interface)
    lGelişmiş/ Detaylı tarama arayüzü (Advanced search interface)
    lKullanılırlık ölçütleri açısından değerlendirme

  • ØVeri tabanlarında, çevrimiçi kataloglarda, açık erişim sistemlerinde uygulama (Metin, görsel, ses erişim)
    ØEnformasyon zincirindeki yerleri
    ØSorgulama formülasyonu
    ØTarama arayüzleri
    lBasit tarama arayüzü (Basic search interface)
    lGelişmiş/ Detaylı tarama arayüzü (Advanced search interface)
    lKullanılırlık ölçütleri açısından değerlendirme

  • Ø5C Modeli (Oya Gürdal Tamdoğan’a ait Paradigma)
    l5C Modeli ile Bilgi erişim sistemlerinin analizi
    l5C Modeli ile Bilgi erişim sistemlerinin karşılaştırılması
    l5C Modeli ile Bilgi erişim sistemlerinin kullanımına talep yaratma

  • Ø5C Modeli (Oya Gürdal Tamdoğan’a ait Paradigma)
    l5C Modeli ile Bilgi erişim sistemlerinin analizi
    l5C Modeli ile Bilgi erişim sistemlerinin karşılaştırılması
    l5C Modeli ile Bilgi erişim sistemlerinin kullanımına talep yaratma

  • ØSorgulama formülasyonu ve bilgi erişim sürecini/sistemini değerlendirme teknikleri
    lKesin isabet (Precision)
    lErişim isabeti (Recall)
    lGöreli tarama tekniği
    lParalel tarama tekniği
    ØDeğerlendirme ve bilgi erişim sistemlerinin geleceğine ilişkin öngörüler (Semantik web, yapay us, doğal dilde bilgi arama)